Klauzula dewastacji i graffiti to dodatkowe postanowienie w umowie ubezpieczenia majątkowego, które rozszerza podstawowy zakres ochrony o szkody powstałe wskutek celowego zniszczenia lub uszkodzenia mienia przez osoby trzecie, niebędące sprawcami kradzieży. Klauzula ta obejmuje zarówno akty dewastacji (wandalizmu), jak i czyny polegające na malowaniu graffiti, czyli nielegalnym nanoszeniu napisów, rysunków lub znaków graficznych na cudzej powierzchni.
W standardowych warunkach ogólnych ubezpieczenia (OWU) tego typu zdarzenia są często wyłączone z odpowiedzialności ubezpieczyciela, co sprawia, że włączenie przedmiotowej klauzuli ma charakter fakultatywny i wymaga zgody stron oraz często – podwyższonej składki.
Charakterystyka dewastacji i graffiti
Dewastacja oznacza umyślne, złośliwe lub bezsensowne uszkodzenie, zniszczenie lub unieruchomienie elementów mienia. Przykłady:
- wybicie szyb w witrynie sklepowej,
- porysowanie lakieru samochodu,
- zniszczenie ogrodzenia, drzwi lub instalacji.
Graffiti z kolei to konkretna forma wandalizmu polegająca na pokrywaniu powierzchni obiektów znakami graficznymi – często o charakterze nielegalnym, szpecącym i trudnym do usunięcia. Najczęściej dotyczy:
- ścian elewacyjnych budynków mieszkalnych i firmowych,
- ogrodzeń,
- infrastruktury publicznej (wiaty, przystanki, skrzynki energetyczne),
- pojazdów firmowych i służbowych.
Zakres zastosowania klauzuli
Włączenie klauzuli dewastacji i graffiti oznacza, że ubezpieczyciel przejmuje odpowiedzialność finansową za:
- koszty usunięcia skutków aktu wandalizmu (np. naprawy, czyszczenia, malowania),
- koszty zabezpieczenia zniszczonego mienia,
- odtworzenie zniszczonych elementów (np. szyldów, witryn, murów),
- ewentualnie: koszty zabezpieczenia mienia na przyszłość (np. wymiana szyb na antywłamaniowe – jeśli jest to ujęte w rozszerzeniu).
Zakres ochrony może być ograniczony do:
- konkretnego rodzaju mienia (np. tylko nieruchomości, bez pojazdów),
- konkretnej lokalizacji (np. siedziba główna, a nie oddziały),
- określonego limitu odpowiedzialności na jedno zdarzenie lub w całym okresie ubezpieczenia.
Wymogi formalne i warunki włączenia
Aby klauzula mogła zostać włączona do polisy, ubezpieczyciel zwykle wymaga spełnienia określonych warunków:
- Zabezpieczenia techniczne mienia – np. monitoring, oświetlenie zewnętrzne, antywandaliczne materiały wykończeniowe.
- Zgłoszenie szkody w określonym terminie – zwykle w ciągu 24–72 godzin od jej ujawnienia.
- Zawiadomienie organów ścigania – często wymagane jest okazanie dowodu zgłoszenia dewastacji lub graffiti na policję.
- Dokumentacja fotograficzna szkody – stanowi niezbędny dowód na fakt i rozmiar uszkodzeń.
Ograniczenia odpowiedzialności i wyłączenia
Klauzula może zawierać szczegółowe ograniczenia, takie jak:
- Brak odpowiedzialności za graffiti wykonane z wnętrza obiektu (np. przez najemcę lokalu),
- Limit kwotowy na jedno zdarzenie, który może być relatywnie niski (np. 5 000–20 000 zł),
- Udział własny ubezpieczonego – np. 10% szkody lub minimalna kwota udziału własnego,
- Brak odpowiedzialności za graffiti wykonane w sposób powtarzalny na tym samym obiekcie, jeśli nie podjęto prób zabezpieczenia.
Przykład praktyczny
Właściciel sklepu detalicznego wykupuje polisę majątkową, w tym klauzulę dewastacji i graffiti. W czerwcu nieznani sprawcy niszczą witrynę i malują elewację farbą w sprayu. Ubezpieczyciel – po okazaniu zgłoszenia na policję i dokumentacji zdjęciowej – wypłaca odszkodowanie pokrywające koszty naprawy szyb oraz odmalowania elewacji. Dzięki klauzuli, właściciel unika kosztów sięgających kilku tysięcy złotych.
Znaczenie praktyczne i gospodarcze
Dla przedsiębiorców, właścicieli nieruchomości komercyjnych czy zarządców wspólnot mieszkaniowych klauzula dewastacji i graffiti:
- stanowi zabezpieczenie przed niespodziewanymi, często powtarzającymi się szkodami,
- obniża ryzyko strat estetycznych i wizerunkowych,
- pozwala na szybką reakcję bez konieczności pokrywania kosztów z własnych środków,
- zwiększa atrakcyjność obiektu (zwłaszcza w wynajmie lokali użytkowych),
- poprawia bezpieczeństwo operacyjne (brak przestojów np. przy uszkodzonych drzwiach, elewacjach, szyldach).
Podsumowanie
Klauzula dewastacji i graffiti jest istotnym elementem nowoczesnych umów ubezpieczenia majątkowego, zwłaszcza w środowiskach miejskich, przemysłowych i usługowych. Chroni ubezpieczającego przed kosztami napraw szkód celowo wyrządzonych przez osoby trzecie, które w standardowych polisach są wyłączone z odpowiedzialności. Jej aktywne wdrożenie pozwala nie tylko na ochronę finansową, ale także na zachowanie estetyki, funkcjonalności i wartości użytkowej mienia. W warunkach rosnącej liczby incydentów wandalizmu stanowi racjonalne i potrzebne rozszerzenie ochrony.
Broker Szczecin
Adam Niedzielski
Więcej na temat pojęć związanych z ubezpieczeniami znajdziesz także na: https://subiektywnieoubezpieczeniach.blogspot.com/
Zobacz też: Akty terroryzmu w kontekście ubezpieczeń