Klauzula budowlano-montażowa – czym jest i kogo dotyczy
Klauzula budowlano-montażowa to szczególny rodzaj zapisu w umowie ubezpieczenia. Dotyczy inwestycji budowlanych i montażowych realizowanych zarówno przez deweloperów, jak i przez firmy wykonawcze, instalatorów, podwykonawców oraz inwestorów indywidualnych.
Jej głównym celem jest objęcie ochroną całego procesu realizacji budowy lub montażu. Ochrona rozpoczyna się wraz z rozpoczęciem robót i trwa aż do ich zakończenia. W wielu przypadkach obejmuje również okres testów, rozruchu oraz odbioru końcowego.
Zakres ochrony w klauzuli budowlano-montażowej
Ochrona ta dotyczy szkód materialnych w samym obiekcie w budowie. Obejmuje również szkody w urządzeniach montowanych. Bardzo istotnym elementem ochrony jest odpowiedzialność cywilna wykonawcy wobec osób trzecich. Może ona obejmować szkody powstałe w wyniku uszkodzenia sąsiedniej nieruchomości lub potrącenia przechodnia przez maszynę budowlaną.
Geneza klauzuli budowlano-montażowej i jej rozwój
Geneza klauzuli budowlano-montażowej sięga praktyki ubezpieczeniowej dużych projektów infrastrukturalnych. Dotyczyło to inwestycji, które obejmowały nie tylko postawienie budynku.
Obejmowały one również dostawę i instalację zaawansowanych systemów. Przykładem mogą być elektrownie, szpitale lub centra logistyczne.
Z czasem rozwiązanie to zostało zaadaptowane także do mniejszych przedsięwzięć. Dotyczy to między innymi budowy domów jednorodzinnych oraz instalacji systemów klimatyzacyjnych w biurach.
Klauzula budowlano-montażowa w polskim porządku prawnym
W Polsce nie istnieje bezpośrednia ustawowa definicja klauzuli budowlano-montażowej. Jej stosowanie opiera się na ogólnej zasadzie swobody umów zawartej w Kodeksie cywilnym (art. 353¹), co oznacza, że strony mogą wprowadzać do umów ubezpieczenia dodatkowe warunki i rozszerzenia – o ile nie są sprzeczne z ustawą, zasadami współżycia społecznego lub naturą stosunku prawnego.
Ubezpieczenie budowlano-montażowe w formule CAR/EAR
W praktyce ubezpieczenie z klauzulą budowlano-montażową jest zawierane w formule CAR/EAR (Contractors’ All Risks / Erection All Risks), czyli „od wszystkich ryzyk” – chyba że zostaną one wyraźnie wyłączone w ogólnych warunkach ubezpieczenia.
Jakie ryzyka obejmuje klauzula budowlano-montażowa
Zastosowanie tej klauzuli jest bardzo szerokie. Umożliwia zabezpieczenie finansowe w razie szkód powstałych w wyniku błędów projektowych, wad materiałowych, nieprzewidzianych zdarzeń pogodowych, takich jak silny wiatr czy powódź, działania osób trzecich, na przykład kradzieży z placu budowy, a także błędów pracowników.
Przykład szkody objętej klauzulą budowlano-montażową
Przykładowo, firma budowlana realizuje budowę hali magazynowej. Na etapie montażu konstrukcji stalowej dochodzi do osunięcia jednego z elementów i jego uszkodzenia. Dzięki ubezpieczeniu z klauzulą budowlano-montażową szkoda ta może zostać pokryta bez konieczności wykazywania winy, o ile dane zdarzenie nie zostało wyłączone z ochrony, na przykład z powodu rażącego zaniedbania.
Ochrona inwestora, wykonawców i podwykonawców
Klauzula ta zabezpiecza nie tylko samego wykonawcę, ale także inwestora, podwykonawców, a często również dostawców urządzeń – pod warunkiem, że zostaną oni wskazani jako współubezpieczeni w polisie. Pozwala to objąć jednym ubezpieczeniem cały łańcuch odpowiedzialności na placu budowy.
Okres konserwacyjny po zakończeniu prac
Wiele polis zawierających klauzulę budowlano-montażową przewiduje również tzw. okres konserwacyjny, czyli czas po formalnym zakończeniu robót, w którym ochrona nadal obowiązuje. Ma to znaczenie szczególnie w przypadku wykrycia usterek podczas testów, rozruchu instalacji lub odbiorów końcowych.
Znaczenie klauzuli budowlano-montażowej dla przedsiębiorców
Dla przedsiębiorcy budowlanego lub inwestora klauzula budowlano-montażowa stanowi jedno z kluczowych narzędzi ograniczania ryzyka finansowego w trakcie realizacji inwestycji. Szkody na budowach nie należą do rzadkości i często mają poważne konsekwencje finansowe.
Skala szkód na budowach i ryzyko finansowe
Według danych rynku ubezpieczeniowego średnio co dziesiąta inwestycja objęta ochroną z polis typu CAR/EAR wiąże się z przynajmniej jedną szkodą zgłoszoną w trakcie realizacji projektu. Wartość takich szkód bywa bardzo wysoka – uszkodzenie dźwigu, zalanie placu budowy czy zniszczenie fundamentów może oznaczać straty liczone w setkach tysięcy złotych.
Brak klauzuli budowlano-montażowej a utrata płynności finansowej
Brak odpowiedniego zapisu w umowie ubezpieczenia oznacza, że koszty takich zdarzeń obciążają bezpośrednio inwestora lub wykonawcę. W praktyce może to prowadzić do poważnych problemów z płynnością finansową, a w skrajnych przypadkach nawet do upadłości firmy.
Podsumowanie – klauzula budowlano-montażowa jako fundament bezpieczeństwa inwestycji
Klauzula budowlano-montażowa to umowny zapis w ubezpieczeniu, który chroni inwestycje budowlane i montażowe w trakcie ich realizacji – niezależnie od tego, czy chodzi o budowę domu jednorodzinnego, mostu czy instalację systemu wentylacyjnego. Opiera się na zasadzie swobody umów i zapewnia szeroką, praktyczną ochronę przed nieprzewidzianymi zdarzeniami na budowie. Dla przedsiębiorców z branży budowlanej i instalacyjnej stanowi fundament bezpiecznego prowadzenia działalności oraz zabezpieczenie przed ryzykiem, które w tej branży jest szczególnie wysokie.
Więcej na temat pojęć związanych z ubezpieczeniami znajdziesz także na: https://subiektywnieoubezpieczeniach.blogspot.com/
Zobacz też: Jednostkowe ryzyko ubezpieczeniowe