Klauzula ciągłości ochrony – czym jest i jak działa
Klauzula ciągłości ochrony to zapis w umowie ubezpieczenia. Zapewnia on, że mimo chwilowej przerwy w opłaceniu składki, zmiany towarzystwa ubezpieczeniowego lub konieczności wznowienia umowy, ochrona ubezpieczeniowa trwa nieprzerwanie.
Zachowana zostaje ciągłość ochrony oraz wszystkie uprawnienia klienta.
W praktyce oznacza to, że nawet jeśli wystąpiło czasowe zawieszenie, opóźnienie lub przejście do nowego ubezpieczyciela, klient nie traci prawa do odszkodowania. Dotyczy to zdarzeń, które miały związek z wcześniejszym okresem ochrony. Warunkiem jest to, aby nie były one wcześniej zgłoszone ani znane.
Dlaczego powstała klauzula ciągłości ochrony
Pojęcie klauzuli ciągłości ochrony powstało jako odpowiedź rynku ubezpieczeniowego na realne problemy klientów. Dotyczyły one sytuacji, w których po zawarciu kolejnej umowy traciło się ochronę za zdarzenia z tzw. okresu przejściowego.
Był to czas pomiędzy zakończeniem starej a rozpoczęciem nowej umowy.
Problem ten najczęściej występował w ubezpieczeniach odpowiedzialności cywilnej. W tego typu ubezpieczeniach szkoda może ujawnić się dopiero po dłuższym czasie. Mimo to jej przyczyna często ma związek z wcześniejszym działaniem.
Przykład praktyczny działania klauzuli ciągłości ochrony
Przykładowo architekt popełnił błąd projektowy w 2022 roku. Wada konstrukcyjna ujawniła się jednak dopiero w 2024 roku.
Jeżeli nie posiadał zapisu o ciągłości ochrony, nowy ubezpieczyciel mógł odmówić wypłaty odszkodowania. Poprzedni mógł natomiast wskazać, że jego umowa nie obowiązuje.
W takiej sytuacji odpowiedzialność finansowa spada bezpośrednio na przedsiębiorcę.
Klauzula ciągłości ochrony a polskie prawo
W polskim prawie nie istnieje osobna ustawa ani przepis poświęcony klauzuli ciągłości ochrony. Jej stosowanie opiera się na ogólnej zasadzie swobody umów zawartej w Kodeksie cywilnym (art. 353¹).
Podstawą jest również zasada odpowiedzialności kontraktowej. Oznacza ona, że strony mogą umówić się, iż ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność za skutki działań ujawnione po zakończeniu polisy. Warunkiem jest to, aby źródło szkody powstało w okresie wcześniejszej ochrony.
Zastosowanie klauzuli ciągłości ochrony w praktyce rynkowej
Takie rozwiązanie znalazło szerokie zastosowanie w ubezpieczeniach OC zawodowej. Dotyczy to między innymi lekarzy, prawników, inżynierów, księgowych oraz architektów.
Stosuje się je również w ubezpieczeniach członków zarządu (D&O).
Klauzula ta ma szczególne znaczenie w branżach o tzw. ryzyku ciągłym. Są to sytuacje, w których skutki działań mogą ujawnić się dopiero po dłuższym czasie.
Kiedy stosuje się klauzulę ciągłości ochrony
Zastosowanie klauzuli ciągłości ochrony jest praktyczne i bardzo szerokie. Obejmuje przede wszystkim przypadki zmiany ubezpieczyciela lub wznowienia polisy po przerwie.
Daje to klientowi pewność, że nie pozostanie bez ochrony w okresie przejściowym.
Z klauzuli korzystają również klienci zawierający nową umowę. Ubezpieczyciel może wówczas objąć odpowiedzialność za skutki wcześniejszych działań, o ile nie były one wcześniej zgłoszone.
Rozwiązanie to bywa także negocjowane przy fuzjach i przejęciach firm.
Jak działa klauzula ciągłości ochrony u nowego ubezpieczyciela
W praktyce nowy ubezpieczyciel, zawierając umowę, akceptuje odpowiedzialność za roszczenia dotyczące wcześniejszego okresu. Dotyczy to sytuacji, w których klient posiadał wcześniej inną polisę z taką samą klauzulą.
Rozwiązanie to chroni przed powstaniem luki ubezpieczeniowej. Warunkiem jest zwykle brak przerwy dłuższej niż określony w umowie czas, na przykład 30 dni.
Dodatkowo roszczenie nie może być wcześniej zgłoszone.
Skutki braku klauzuli ciągłości ochrony dla przedsiębiorcy
Dla przedsiębiorcy brak klauzuli ciągłości ochrony może mieć bardzo poważne konsekwencje finansowe. Przykładowo firma audytorska zakończyła umowę OC. Po kilku miesiącach pojawia się roszczenie klienta dotyczące wcześniejszego błędu.
Nowy ubezpieczyciel może w takiej sytuacji odmówić wypłaty. Poprzedni może wskazać, że nie jest już stroną umowy.
W efekcie przedsiębiorca ponosi pełną odpowiedzialność finansową samodzielnie.
Może to oznaczać wysokie odszkodowania, koszty postępowań sądowych oraz utratę reputacji.
Podsumowanie – znaczenie klauzuli ciągłości ochrony
Klauzula ciągłości ochrony to istotny element profesjonalnych ubezpieczeń. Zapewnia ona, że klient nie pozostanie bez ochrony w sytuacji, gdy szkoda ujawni się po zakończeniu poprzedniej umowy.
Choć nie wynika wprost z przepisów ustawy, jej skuteczność opiera się na swobodzie umów oraz praktyce rynkowej.
Dla przedsiębiorców, zwłaszcza w zawodach odpowiedzialności publicznej oraz branżach o ryzyku odroczonym w czasie, jest to jeden z kluczowych zapisów decydujących o realnej wartości ochrony.
Więcej na temat pojęć związanych z ubezpieczeniami znajdziesz także na: https://subiektywnieoubezpieczeniach.blogspot.com/
Zobacz też: Jurysdykcja właściwa