Klauzula naturalnych katastrof – czym jest i co obejmuje
Klauzula naturalnych katastrof to zapis w umowie ubezpieczenia, który rozszerza zakres ochrony o szkody spowodowane siłami natury o wyjątkowej sile i skali. Obejmuje między innymi trzęsienia ziemi, powodzie, huragany, osuwiska ziemi, intensywne opady śniegu oraz lawiny.
W standardowych polisach majątkowych podstawowy zakres ochrony obejmuje zwykle tylko wybrane zdarzenia. Najczęściej są to pożar, zalanie czy grad. Zjawiska uznawane za katastrofalne pozostają często wyłączone z ochrony lub wymagają włączenia dodatkowej klauzuli.
Dzięki klauzuli naturalnych katastrof ubezpieczony zyskuje pewność, że ubezpieczyciel wypłaci odszkodowanie także wtedy, gdy szkoda powstanie w wyniku rzadkiego i szczególnie niszczycielskiego zjawiska.
Geneza klauzuli naturalnych katastrof
Pojęcie tej klauzuli pojawiło się w praktyce ubezpieczeniowej jako odpowiedź na zmieniające się warunki klimatyczne. Coraz częściej występują zjawiska pogodowe, które wcześniej uznawano za mało prawdopodobne.
W Europie, w tym również w Polsce, obserwuje się wzrost liczby szkód spowodowanych przez katastrofy naturalne. Najczęściej dotyczą one powodzi, gwałtownych wichur, susz oraz ulew.
Analiza tych ryzyk skłoniła ubezpieczycieli do tworzenia odrębnych klauzul. Ich celem stało się objęcie ochroną zdarzeń rzadkich, ale generujących bardzo wysokie straty.
Dopasowanie ochrony do lokalnych zagrożeń
W praktyce klauzula naturalnych katastrof pozwala dopasować polisę do konkretnej lokalizacji. Ubezpieczony może uwzględnić zagrożenia typowe dla danego regionu.
Na terenach górskich sensowne jest objęcie ochroną lawin i osuwisk ziemi. W dolinach rzecznych większe znaczenie ma ochrona przed powodzią oraz zalaniem z zewnętrznych cieków wodnych.
Takie dopasowanie zwiększa realną wartość ochrony ubezpieczeniowej.
Podstawy prawne stosowania klauzuli
Podstawę prawną stosowania klauzuli naturalnych katastrof stanowi art. 805 Kodeksu cywilnego. Przepis ten określa ogólne zasady umowy ubezpieczenia.
Dodatkowo art. 353¹ k.c. zapewnia stronom swobodę w kształtowaniu treści umowy. Dzięki temu możliwe jest objęcie ochroną także ryzyk o charakterze nadzwyczajnym.
W polskim prawie nie istnieje odrębna ustawa regulująca klauzule katastrof naturalnych. Obowiązuje jednak zasada, że ryzyko nazwane, zdefiniowane i zaakceptowane przez strony może zostać objęte ochroną.
Definicja katastrofy naturalnej w OWU
Kluczowe znaczenie ma sposób zdefiniowania pojęcia „katastrofa naturalna” w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia. Każde towarzystwo może stosować własne definicje i kryteria.
Zazwyczaj wymagane jest, aby zdarzenie miało charakter nadzwyczajny i zostało potwierdzone przez odpowiednie instytucje. Mogą to być na przykład IMGW, GUS lub Rządowe Centrum Bezpieczeństwa.
Bez spełnienia tych warunków ubezpieczyciel może odmówić uznania szkody.
Zastosowanie klauzuli w praktyce
Klauzula naturalnych katastrof ma szczególne znaczenie w ubezpieczeniach budynków, domów oraz firm. Istotną rolę odgrywa także w ochronie gospodarstw rolnych.
Przykładowo właściciel firmy transportowej posiada magazyn położony w dolinie rzecznej. Standardowa polisa chroni go przed pożarem i kradzieżą. Nie obejmuje jednak szkód powstałych w wyniku wezbrania rzeki.
Dopiero dodanie klauzuli powodzi zapewnia realną ochronę przed zniszczeniem towaru i infrastruktury.
Przykłady szkód objętych klauzulą
Innym przykładem jest rolnik prowadzący gospodarstwo w rejonie górskim. Lawina może uszkodzić dom lub zabudowania gospodarcze.
Bez dodatkowej klauzuli ubezpieczyciel mógłby odmówić wypłaty odszkodowania. Zdarzenie zostałoby uznane za wykraczające poza standardowe ryzyko.
Klauzula naturalnych katastrof eliminuje taką lukę w ochronie.
Warunki i ograniczenia odpowiedzialności
Ubezpieczyciele często określają szczegółowe warunki uruchomienia tej klauzuli. Mogą one dotyczyć parametrów pomiarowych, takich jak siła wiatru, poziom wody lub intensywność opadów.
Czasami wymagane jest także oficjalne potwierdzenie, że zdarzenie miało charakter klęski żywiołowej. Towarzystwo może wprowadzić franszyzę lub udział własny ubezpieczonego.
W regionach szczególnie zagrożonych składka bywa wyższa. Klauzula może też nie obowiązywać na terenach formalnie uznanych za obszary wysokiego ryzyka, na przykład w strefach zalewowych.
Znaczenie klauzuli dla ochrony majątku
Dla właściciela domu, rolnika, przedsiębiorcy czy instytucji publicznej obecność tej klauzuli ma kluczowe znaczenie. Katastrofy naturalne występują dziś częściej i powodują coraz większe straty.
Zniszczeniu ulega nie tylko mienie, lecz także infrastruktura, zapasy oraz systemy zarządzania. Bez tej klauzuli nawet szeroka polisa może okazać się niewystarczająca w sytuacji największego zagrożenia.
Podsumowanie
Klauzula naturalnych katastrof to rozszerzenie ochrony ubezpieczeniowej, które zabezpiecza majątek przed skutkami wyjątkowych zjawisk natury. Obejmuje między innymi powodzie, huragany oraz trzęsienia ziemi.
Jej obecność w polisie zapewnia realną ochronę przed ryzykiem, które choć rzadkie, może prowadzić do całkowitej utraty majątku. To strategiczny element kompleksowej ochrony ubezpieczeniowej, a nie jedynie formalny zapis.
Więcej na temat pojęć związanych z ubezpieczeniami znajdziesz także na: https://subiektywnieoubezpieczeniach.blogspot.com/
Zobacz też: Klauzula franszyzy integralnej