Konsorcjum ubezpieczeniowe to porozumienie kilku towarzystw ubezpieczeniowych, które wspólnie obejmują ochroną jeden duży, nietypowy lub szczególnie ryzykowny przedmiot albo projekt. Może to być np. elektrownia atomowa, tunel podmorski, flota lotnicza lub międzynarodowa trasa koncertowa.
Mówiąc prościej: jedno towarzystwo ubezpieczeniowe często nie chce albo nie może samodzielnie podjąć tak dużego ryzyka, dlatego kilka firm łączy siły i dzieli między siebie odpowiedzialność oraz zysk wynikający z umowy ubezpieczenia.
Podstawa prawna konsorcjum ubezpieczeniowego
Choć pojęcie „konsorcjum” nie zostało zdefiniowane jako odrębny byt w Kodeksie cywilnym ani w ustawie o działalności ubezpieczeniowej, jego funkcjonowanie wynika z zasady swobody umów, która została opisana w:
Art. 353¹ Kodeksu cywilnego:
„Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby nie sprzeciwiało się to właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.”
W praktyce konsorcjum ubezpieczeniowe działa przede wszystkim na podstawie:
- umowy konsorcjalnej zawartej pomiędzy ubezpieczycielami, która określa podział ryzyka,
- a także wspólnej lub wiodącej polisy, w której wskazuje się skład konsorcjum oraz procentowy udział każdego uczestnika.
Geneza pojęcia i znaczenie dla rynku ubezpieczeń
Idea wspólnego obejmowania ochroną dużych ryzyk pojawiła się już w XIX wieku w sektorze ubezpieczeń morskich i przemysłowych. Szczególnie duże znaczenie miał rynek Lloyd’s of London, gdzie grupy ubezpieczycieli wspólnie przejmowały odpowiedzialność za statki, transporty morskie czy rafinerie.
Z czasem rozwiązanie to zaczęły wykorzystywać również klasyczne towarzystwa ubezpieczeniowe, ponieważ pojedynczy ubezpieczyciel nie chciał przekraczać własnych limitów wypłacalności. Dzięki temu duże ryzyko mogło zostać podzielone pomiędzy kilka podmiotów.
Konsorcja ubezpieczeniowe mają duże znaczenie dla rynku, ponieważ:
- umożliwiają ubezpieczanie bardzo dużych inwestycji, takich jak lotniska, mosty czy projekty energetyczne,
- pozwalają rozłożyć ryzyko pomiędzy wielu ubezpieczycieli,
- zwiększają stabilność rynku ubezpieczeniowego,
- a także zapewniają klientowi jedną polisę oraz jednego ubezpieczyciela wiodącego, mimo że za ochroną stoi kilka firm.
Zastosowanie w praktyce ubezpieczeniowej
Przykład 1: Elektrownia atomowa
Firma zarządzająca elektrownią atomową potrzebuje ochrony OC na miliardy złotych. Ponieważ ryzyko jest bardzo wysokie, jeden ubezpieczyciel nie chce ponosić go samodzielnie. W takiej sytuacji powstaje konsorcjum kilku firm, które dzielą między siebie odpowiedzialność, np. po 10–30% każda. Ubezpieczyciel wiodący wystawia polisę, natomiast pozostali uczestnicy działają w tle.
Przykład 2: Flota samolotów pasażerskich
Narodowy przewoźnik lotniczy ubezpiecza flotę samolotów wykonujących loty międzynarodowe. Ryzyko katastrofy lotniczej jest bardzo wysokie, dlatego powstaje konsorcjum wyspecjalizowanych ubezpieczycieli lotniczych. Jeśli dochodzi do szkody, każdy uczestnik konsorcjum pokrywa swoją część zobowiązania.
Przykład 3: Budowa tunelu pod rzeką
Międzynarodowy projekt infrastrukturalny, np. budowa tunelu kolejowego pod Wisłą, wymaga bardzo szerokiego zakresu ochrony ubezpieczeniowej. Obejmuje ona ryzyka budowlane, opóźnienia oraz potencjalne straty finansowe. Ponieważ wartość inwestycji przekracza miliard złotych, tworzy się tymczasowe konsorcjum, które działa do momentu zakończenia projektu.
Cechy charakterystyczne konsorcjum ubezpieczeniowego
- podział ryzyka pomiędzy uczestników konsorcjum,
- obecność ubezpieczyciela wiodącego, który kontaktuje się z klientem oraz prowadzi likwidację szkód,
- funkcjonowanie wewnętrznej umowy konsorcjalnej regulującej relacje między ubezpieczycielami,
- stosowanie konsorcjum przy wysokich sumach ubezpieczenia albo nietypowych ryzykach,
- możliwość udziału reasekuratorów, którzy przejmują część odpowiedzialności od członków konsorcjum.
Podsumowanie
Konsorcjum ubezpieczeniowe to forma współpracy pomiędzy kilkoma towarzystwami ubezpieczeniowymi, która umożliwia objęcie ochroną bardzo dużych albo niestandardowych ryzyk. Dzięki takiemu rozwiązaniu ryzyko zostaje podzielone pomiędzy wiele podmiotów, dlatego żadna firma nie ponosi całej odpowiedzialności samodzielnie. Konsorcja ubezpieczeniowe zwiększają stabilność rynku, a jednocześnie pozwalają ubezpieczać projekty o strategicznym znaczeniu dla gospodarki i infrastruktury.
Więcej na temat pojęć związanych z ubezpieczeniami znajdziesz także na: https://subiektywnieoubezpieczeniach.blogspot.com/
Zobacz też: Klauzula ubezpieczenia mienia powierzonego