Małoletni to osoba, która nie ukończyła 18 lat. W polskim prawie jest to granica pełnoletności, czyli moment uzyskania pełnej zdolności do czynności prawnych. Do tego czasu możliwość samodzielnego podejmowania decyzji mających skutki finansowe jest ograniczona.
W praktyce oznacza to, że małoletni może być objęty ochroną ubezpieczeniową, posiadać majątek czy otrzymać świadczenie z polisy. Jednak zawieranie umów oraz dysponowanie pieniędzmi odbywa się najczęściej za pośrednictwem rodzica lub opiekuna.
Kim jest małoletni według prawa?
Pojęcie małoletniego wynika przede wszystkim z przepisów Kodeksu cywilnego oraz Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Przepisy określają:
- granicę pełnoletności,
- zasady zdolności do czynności prawnych,
- sposób reprezentowania dziecka przez rodziców lub opiekunów.
Ponadto prawo zakłada, że osoba małoletnia nie posiada jeszcze wystarczającego doświadczenia do samodzielnego podejmowania wszystkich decyzji majątkowych.
Skąd wynika ochrona małoletniego?
Geneza tego rozwiązania jest związana z ochroną dzieci przed skutkami niekorzystnych decyzji prawnych i finansowych.
Wraz z rozwojem prawa przyjęto, że pełnia praw cywilnych powinna być związana z osiągnięciem odpowiedniego wieku. Jednocześnie określono, które czynności małoletni może wykonywać samodzielnie, a które wymagają udziału przedstawiciela ustawowego.
Dlatego również w ubezpieczeniach większość decyzji dotyczących zawarcia umowy podejmują rodzice lub opiekunowie.
Dlaczego małoletni ma znaczenie w ubezpieczeniach?
Małoletni bardzo często występuje w umowach ubezpieczenia.
Dotyczy to przede wszystkim:
- ubezpieczeń NNW dzieci i młodzieży,
- ubezpieczeń zdrowotnych,
- polis na życie,
- produktów oszczędnościowych dla dzieci,
- ubezpieczeń grupowych.
Jednocześnie status małoletniego wpływa na sposób zawierania umowy, zgłaszania szkód oraz odbierania świadczeń.
Małoletni w praktyce ubezpieczeniowej
W praktyce małoletni może pełnić kilka różnych ról.
Najczęściej jest ubezpieczonym, czyli osobą objętą ochroną ubezpieczeniową.
Ponadto może zostać wskazany jako uposażony w ubezpieczeniu na życie. W takiej sytuacji świadczenie przysługuje dziecku, jednak formalności związane z jego odbiorem wykonuje przedstawiciel ustawowy.
Natomiast zawieranie umowy ubezpieczenia przez małoletniego jest co do zasady bardzo ograniczone. Dlatego najczęściej polisę zawiera rodzic lub opiekun jako ubezpieczający.
Wypłata świadczeń dla małoletniego
Małoletni może otrzymać świadczenie z polisy, jednak sposób jego wypłaty regulują przepisy prawa.
Najczęściej:
- zgłoszenia szkody dokonuje rodzic lub opiekun,
- dokumenty podpisuje przedstawiciel ustawowy,
- świadczenie odbiera osoba uprawniona do reprezentowania dziecka.
Jednocześnie przy wyższych kwotach lub czynnościach przekraczających zwykły zarząd majątkiem dziecka może być konieczna zgoda sądu opiekuńczego.
Małoletni podczas likwidacji szkody
Status małoletniego wpływa również na przebieg likwidacji szkody.
Rodzic lub opiekun:
- zgłasza szkodę,
- przekazuje dokumentację,
- podpisuje wymagane oświadczenia,
- prowadzi korespondencję z ubezpieczycielem.
Ponadto w ubezpieczeniach zdrowotnych i assistance to właśnie przedstawiciel ustawowy najczęściej wyraża zgody dotyczące leczenia oraz przetwarzania danych osobowych.
Zdolność do czynności prawnych małoletniego
Nie każdy małoletni posiada taki sam zakres uprawnień.
Prawo rozróżnia:
- brak zdolności do czynności prawnych – co do zasady u dzieci poniżej 13. roku życia,
- ograniczoną zdolność do czynności prawnych – co do zasady u osób od 13. do 18. roku życia.
Oznacza to, że starszy małoletni może samodzielnie dokonywać niektórych czynności. Jednak zawieranie umów ubezpieczenia nadal pozostaje przede wszystkim w gestii rodzica lub opiekuna.
Znaczenie dla ubezpieczyciela
Status małoletniego wpływa również na sposób obsługi polisy przez zakład ubezpieczeń.
Ubezpieczyciel musi ustalić:
- kto podpisuje umowę,
- kto może zgłosić szkodę,
- kto może zmieniać zakres ochrony,
- kto jest uprawniony do odbioru świadczenia,
- kto reprezentuje małoletniego w kontaktach z ubezpieczycielem.
Dlatego prawidłowe ustalenie sposobu reprezentacji ma istotne znaczenie dla całego procesu obsługi ubezpieczenia.
Podsumowanie
Małoletni to osoba, która nie ukończyła 18 lat i dlatego nie posiada pełnej zdolności do czynności prawnych. W ubezpieczeniach oznacza to przede wszystkim konieczność działania przez rodzica lub opiekuna przy zawieraniu umowy, zgłaszaniu szkody oraz odbieraniu świadczeń.
Dlatego prawidłowe określenie roli małoletniego w umowie ubezpieczenia ma istotne znaczenie zarówno dla skuteczności ochrony, jak i dla prawidłowej wypłaty świadczeń.
Więcej na temat pojęć związanych z ubezpieczeniami znajdziesz także na: https://subiektywnieoubezpieczeniach.blogspot.com/
Zobacz też: Łączny wskaźnik szkodowości