Mnożnik składki, nazywany także mnożnikiem taryfikacyjnym, to współczynnik używany przy ustalaniu wysokości składki ubezpieczeniowej.
Ubezpieczyciel najpierw ustala składkę bazową. Następnie mnoży ją przez odpowiednie współczynniki związane z określonymi cechami ryzyka.
Mogą one dotyczyć wieku klienta, rodzaju mienia albo historii szkód. Znaczenie może mieć również miejsce użytkowania pojazdu lub zakres prowadzonej działalności.
Jeżeli mnożnik jest wyższy niż 1, składka rośnie. Natomiast wartość niższa niż 1 powoduje jej obniżenie.
Podstawy prawne mnożnika składki
Podstawą prawną tego mechanizmu nie jest jeden przepis definiujący samo pojęcie mnożnika.
Znaczenie mają ogólne zasady prawa ubezpieczeniowego.
Kodeks cywilny wskazuje, że istotą umowy ubezpieczenia jest przejęcie ryzyka przez ubezpieczyciela w zamian za składkę.
Z kolei ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej dopuszcza różnicowanie składek oraz świadczeń według kryteriów ryzyka.
Warunkiem jest oparcie tych kryteriów na odpowiednich danych aktuarialnych i statystycznych.
Właśnie w ramach tych zasad zakłady ubezpieczeń budują własne taryfy. Stosują również współczynniki taryfikacyjne, czyli mnożniki składki.
Rozwój mnożników składki
Geneza mnożników składki wiąże się z rozwojem nowoczesnej taryfikacji.
Początkowo składki ustalano dość ogólnie, często dla szerokich grup klientów.
Z czasem rynek zauważył jednak, że dwa pozornie podobne ryzyka mogą się znacząco różnić.
Dwóch kierowców może posiadać ten sam samochód. Mogą jednak różnić się wiekiem, historią szkód oraz miejscem użytkowania pojazdu.
Podobnie dwóch przedsiębiorców może mieć taką samą sumę ubezpieczenia. Jednocześnie mogą prowadzić działalność o zupełnie innym poziomie zagrożenia.
Dlatego zaczęto budować modele dzielące ryzyko na poszczególne czynniki. Następnie przypisywano im określone współczynniki.
Mnożnik stał się w ten sposób praktycznym narzędziem przekładania oceny ryzyka na konkretną cenę ubezpieczenia.
Znaczenie mnożnika składki dla rynku
Mnożnik składki ma duże znaczenie dla rynku ubezpieczeń.
Dzięki niemu taryfa nie jest całkowicie jednolita. Może reagować na rzeczywiste różnice między klientami oraz przedmiotami ubezpieczenia.
Dla ubezpieczyciela oznacza to dokładniejsze dopasowanie ceny do poziomu ryzyka.
Z punktu widzenia klienta składka wynika z określonych cech ryzyka, a nie z przypadkowej decyzji.
W prawidłowo działającym systemie osoba lub firma o niższym ryzyku nie powinna dopłacać do podmiotów generujących więcej szkód.
KNF w materiałach dotyczących kalkulacji składki wskazywała na znaczenie prawidłowego procesu taryfikacji. Podkreślała także jego powiązanie z rzeczywistym przebiegiem szkodowym.
Jak działa mnożnik składki?
W praktyce mnożnik składki jest najczęściej jednym z wielu elementów wzoru taryfowego.
W ubezpieczeniach komunikacyjnych mogą występować współczynniki związane z wiekiem kierowcy lub miejscem rejestracji pojazdu.
Znaczenie mogą mieć także historia szkód, sposób użytkowania oraz pojemność silnika.
Przy ubezpieczeniach majątkowych mnożniki mogą zależeć od lokalizacji nieruchomości i konstrukcji budynku.
Wpływ mogą mieć również zabezpieczenia przeciwpożarowe, antywłamaniowe oraz rodzaj prowadzonej działalności.
W ubezpieczeniach firmowych współczynniki często uwzględniają branżę, wielkość obrotu, szkodowość oraz liczbę lokalizacji.
W każdym z tych przypadków mnożnik nie działa samodzielnie. Jest częścią szerszego modelu taryfowego.
Mnożnik składki a uznaniowa dopłata
Mnożnika składki nie należy mylić z uznaniową dopłatą.
Powinien on wynikać z przyjętego modelu taryfowego. Jego zastosowanie powinno także opierać się na założeniach statystycznych albo aktuarialnych.
Nie oznacza to, że klient zawsze pozna dokładny wzór kalkulacji. Taki model może należeć do know-how zakładu ubezpieczeń.
Sam mechanizm różnicowania ceny musi jednak mieścić się w granicach prawa oraz nadzoru.
Prawo dopuszcza różnicowanie składek. Wymaga jednak racjonalnych podstaw związanych z oceną ryzyka.
Zmiany mnożników składki
W praktyce rynkowej mnożnik składki może być także narzędziem reagowania na zmiany w portfelu.
Jeżeli w określonej grupie klientów rośnie częstotliwość szkód, ubezpieczyciel może skorygować taryfę.
Podobnie może postąpić, gdy zmienia się średnia wartość wypłat.
Jednym ze sposobów takiej korekty jest zmiana odpowiednich współczynników taryfikacyjnych.
Raporty KNF pokazują, że zakłady ubezpieczeń regularnie aktualizują taryfy składek. Dotyczy to szczególnie ubezpieczeń komunikacyjnych.
Oznacza to, że mnożniki nie są ustalane raz na zawsze. Stanowią część zmiennego systemu zarządzania ryzykiem i ceną.
Podsumowanie
Mnożnik składki to współczynnik, który zwiększa albo zmniejsza składkę bazową w zależności od cech ryzyka.
Nie jest odrębną instytucją ustawową. Stanowi praktyczne narzędzie taryfikacji oparte na dopuszczalnym prawnie różnicowaniu składek.
Jego rola jest kluczowa, ponieważ pozwala przełożyć ocenę ryzyka na konkretną cenę ubezpieczenia.
Więcej na temat pojęć związanych z ubezpieczeniami znajdziesz także na: https://subiektywnieoubezpieczeniach.blogspot.com/
Zobacz też: Mienie w transporcie