Nadzwyczajne koszty w ubezpieczeniach to dodatkowe wydatki powstające w związku ze szkodą.
Wykraczają one poza zwykłą wartość uszkodzonego mienia albo podstawowe świadczenie.
Mogą dotyczyć na przykład akcji ratowniczej, zabezpieczenia mienia po pożarze czy osuszenia budynku po zalaniu.
Do tej kategorii mogą należeć również koszty uprzątnięcia pozostałości po szkodzie oraz tymczasowego magazynowania rzeczy.
Innymi przykładami są praca specjalistów, transport awaryjny albo działania konieczne do ograniczenia dalszych strat.
Nie są to jednak wydatki dowolne ani luksusowe.
Ich nadzwyczajny charakter wynika z tego, że powstały wskutek nagłego zdarzenia i były potrzebne do opanowania jego skutków.
Podstawy prawne nadzwyczajnych kosztów
Podstawą prawną jest przede wszystkim Kodeks cywilny.
Art. 826 k.c. nakłada na ubezpieczającego obowiązek wykorzystania dostępnych środków w celu ratowania przedmiotu ubezpieczenia.
Przepis wymaga także zapobiegania szkodzie lub ograniczania jej rozmiarów.
Jednocześnie ubezpieczyciel powinien zwrócić koszty takich działań w granicach sumy ubezpieczenia, jeżeli były celowe.
Dotyczy to również sytuacji, w których podjęte działania ostatecznie okazały się bezskuteczne.
Umowa albo OWU mogą przewidywać rozwiązania korzystniejsze dla ubezpieczonego.
Geneza nadzwyczajnych kosztów
Geneza tego pojęcia wynika z praktyki likwidacji szkód.
Sama wypłata za zniszczony przedmiot często nie wystarcza do rzeczywistego opanowania sytuacji.
Po pożarze trzeba czasem zabezpieczyć budynek przed deszczem i kradzieżą.
Z kolei po zalaniu konieczne może być wypompowanie wody, osuszenie pomieszczeń oraz zapobieganie rozwojowi pleśni.
W przypadku awarii w firmie może pojawić się potrzeba przeniesienia mienia lub wynajęcia sprzętu zastępczego.
Konieczne bywa również zabezpieczenie dokumentacji.
Rynek ubezpieczeń wyodrębnił takie wydatki, ponieważ bez ich pokrycia ubezpieczony mógłby ponieść dodatkową stratę mimo istniejącej ochrony.
Nadzwyczajne koszty w praktyce ubezpieczeniowej
W praktyce nadzwyczajne koszty mogą występować w OWU pod różnymi nazwami.
Mogą być określane jako koszty dodatkowe albo koszty ratowania mienia.
Spotyka się również pojęcia kosztów uprzątnięcia pozostałości po szkodzie i zabezpieczenia miejsca zdarzenia.
Innym określeniem są koszty zapobieżenia zwiększeniu szkody.
Ubezpieczyciel bada przede wszystkim, czy poniesione wydatki były konieczne i racjonalne.
Sprawdza także ich związek ze zdarzeniem objętym ochroną.
Duże znaczenie ma odpowiednia dokumentacja.
Mogą to być faktury, rachunki, zdjęcia oraz protokoły służb.
Pomocne bywają również opinie specjalistów i opis działań podjętych bezpośrednio po zdarzeniu.
Znaczenie dla ograniczania szkody
Nadzwyczajne koszty mają duże znaczenie dla rynku, ponieważ wspierają aktywne ograniczanie strat.
Ubezpieczony nie powinien biernie czekać, aż rozmiar szkody się zwiększy, jeśli może rozsądnie temu zapobiec.
Z drugiej strony ubezpieczyciel nie finansuje automatycznie każdego wydatku poniesionego po zdarzeniu.
Zwrot powinien dotyczyć kosztów celowych i uzasadnionych.
Muszą one także mieścić się w granicach odpowiedzialności wynikających z umowy.
Podsumowanie
Nadzwyczajne koszty to dodatkowe i uzasadnione wydatki poniesione w związku ze szkodą.
Mogą służyć ratowaniu mienia, ograniczeniu strat albo zabezpieczeniu skutków zdarzenia.
Ich znaczenie polega na tym, że pomagają zmniejszyć rozmiar szkody i odzyskać kontrolę nad sytuacją.
O zakresie zwrotu decydują przepisy Kodeksu cywilnego oraz OWU.
Znaczenie ma także wykazanie, że podjęte działania były celowe i związane ze zdarzeniem objętym ubezpieczeniem.
Więcej na temat pojęć związanych z ubezpieczeniami znajdziesz także na: https://subiektywnieoubezpieczeniach.blogspot.com/
Zobacz też: Nagłe zachorowanie