Gwarantowana suma ubezpieczenia to określona w umowie kwota, do wysokości której zakład ubezpieczeń ponosi odpowiedzialność za skutki zajścia zdarzenia objętego ochroną ubezpieczeniową. Stanowi ona górną granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela wobec ubezpieczonego lub uprawnionego do otrzymania świadczenia.
W praktyce oznacza to, że niezależnie od rzeczywistej wysokości poniesionej szkody, ubezpieczyciel wypłaci odszkodowanie lub świadczenie maksymalnie do wysokości ustalonej gwarantowanej sumy ubezpieczenia.
Podstawy prawne
Pojęcie to znajduje zastosowanie w różnych gałęziach ubezpieczeń, zarówno majątkowych, jak i osobowych. Podstawę prawną stanowią przepisy:
- Kodeksu cywilnego (art. 805–834 KC),
- Ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej,
- Postanowienia zawarte w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia (OWU) stosowanych przez poszczególne zakłady ubezpieczeń.
Funkcje gwarantowanej sumy ubezpieczenia
- Określenie maksymalnej odpowiedzialności ubezpieczyciela – pozwala precyzyjnie określić finansowy zakres ochrony.
- Podstawa do wyliczenia składki ubezpieczeniowej – wyższa gwarantowana suma ubezpieczenia najczęściej oznacza wyższą składkę.
- Ochrona interesów obu stron umowy – ubezpieczyciel zna maksymalny poziom ryzyka, a ubezpieczony wie, jakiej wysokości odszkodowania może oczekiwać.
Gwarantowana suma ubezpieczenia w różnych rodzajach ubezpieczeń
- Ubezpieczenia majątkowe
- Dotyczy ochrony wartości określonego mienia (np. nieruchomości, pojazdów, maszyn).
- Przykład: w ubezpieczeniu domu gwarantowana suma ubezpieczenia może wynosić 500 000 zł – w razie całkowitej szkody maksymalne odszkodowanie nie przekroczy tej kwoty, nawet jeśli szkody przekraczają tę wartość.
- Ubezpieczenia osobowe
- Obejmuje ubezpieczenia na życie, zdrowotne oraz następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW).
- Przykład: w polisie na życie gwarantowana suma ubezpieczenia ustalana jest np. na poziomie 200 000 zł, co oznacza, że w przypadku śmierci ubezpieczonego, uprawniony otrzyma taką właśnie kwotę.
- Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (OC)
- Dotyczy odpowiedzialności za szkody wyrządzone osobom trzecim.
- Przykład: w przypadku obowiązkowego OC posiadaczy pojazdów mechanicznych suma gwarancyjna wynosi obecnie w Polsce co najmniej 6 070 000 euro dla szkód osobowych i 1 220 000 euro dla szkód majątkowych (na jedno zdarzenie, niezależnie od liczby poszkodowanych).
Warianty określania gwarantowanej sumy ubezpieczenia
- Na pierwsze ryzyko – suma ubezpieczenia odpowiada maksymalnej wartości przewidywanej szkody w danym okresie, bez konieczności pełnego ubezpieczenia całego mienia.
- Na pełną wartość – suma ubezpieczenia powinna odzwierciedlać pełną wartość ubezpieczonego mienia lub zakres świadczeń, co eliminuje problem niedoubezpieczenia.
- System proporcjonalny – w przypadku niedoubezpieczenia ubezpieczyciel proporcjonalnie obniża odszkodowanie, biorąc pod uwagę rzeczywistą wartość mienia i deklarowaną sumę ubezpieczenia.
Znaczenie prawidłowego określenia sumy ubezpieczenia
- Zbyt niska suma ubezpieczenia (niedoubezpieczenie) – prowadzi do sytuacji, w której odszkodowanie nie pokrywa pełnej wartości poniesionej szkody.
- Zbyt wysoka suma ubezpieczenia (nadubezpieczenie) – skutkuje niepotrzebnie wyższą składką, przy czym wypłata odszkodowania i tak nie przekroczy rzeczywistej wartości szkody ani wartości przedmiotu ubezpieczenia.
Dlatego suma ubezpieczenia powinna być ustalana na podstawie rzetelnej wyceny mienia lub odpowiedniego określenia potrzeb ochrony ubezpieczeniowej.
Gwarantowana suma ubezpieczenia a franszyzy
Przy ustalaniu wysokości odszkodowania uwzględnia się również postanowienia dotyczące:
- Franszyzy integralnej – odszkodowanie jest wypłacane tylko wtedy, gdy wartość szkody przekroczy określony próg.
- Franszyzy redukcyjnej – określona kwota szkody jest zawsze potrącana z odszkodowania.
Franszyzy wpływają na efektywną wysokość świadczenia, niezależnie od zapisanej w umowie sumy ubezpieczenia.
Podsumowanie
Gwarantowana suma ubezpieczenia stanowi kluczowy element każdej umowy ubezpieczeniowej, wyznaczając maksymalny poziom odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń. Jej prawidłowe określenie pozwala na zapewnienie odpowiedniego poziomu ochrony ubezpieczeniowej i uniknięcie ryzyka niedopasowania zakresu ochrony do rzeczywistych potrzeb ubezpieczonego. Dla obu stron umowy jest to istotny mechanizm zarządzania ryzykiem i precyzyjnego określenia finansowych konsekwencji ewentualnych zdarzeń losowych.
Broker Szczecin
Adam Niedzielski
Więcej na temat pojęć związanych z ubezpieczeniami znajdziesz także na: https://subiektywnieoubezpieczeniach.blogspot.com/
Zobacz też: Czasowa niezdolność do pracy