Incoterms (skrót od ang. International Commercial Terms) to zbiór międzynarodowych reguł handlowych opracowanych przez Międzynarodową Izbę Handlową (ICC – International Chamber of Commerce). Zasady te służą do jednoznacznego określania warunków dostawy towarów w umowach kupna–sprzedaży, zarówno międzynarodowej, jak i krajowej.
Reguły Incoterms precyzują obowiązki sprzedającego i kupującego w zakresie:
- dostarczenia towaru,
- ponoszenia kosztów transportu,
- przejścia ryzyka uszkodzenia lub utraty towaru,
- ubezpieczenia,
- odprawy celnej,
- załadunku i rozładunku.
Incoterms nie stanowią prawa w sensie ustawowym, lecz są uznanym standardem kontraktowym i powszechnie stosowaną praktyką w obrocie gospodarczym na całym świecie.
Historia i aktualne wydania
- Pierwsze reguły Incoterms opublikowano w 1936 roku.
- Od tego czasu były wielokrotnie aktualizowane w celu dostosowania do zmieniającej się rzeczywistości handlowej i logistycznej.
- Najbardziej aktualna wersja to Incoterms® 2020, która obowiązuje od 1 stycznia 2020 roku.
- W praktyce dopuszczalne jest także stosowanie wcześniejszych wersji (np. Incoterms 2010), o ile zostaną one jednoznacznie wskazane w kontrakcie.
Główne cele stosowania Incoterms
- Ujednolicenie terminologii handlowej – eliminacja nieporozumień wynikających z różnic w interpretacji warunków dostawy.
- Podział odpowiedzialności i kosztów – jasne rozgraniczenie obowiązków kupującego i sprzedającego.
- Ochrona stron umowy – dzięki precyzyjnemu określeniu momentu przejścia ryzyka.
- Ułatwienie współpracy międzynarodowej – poprzez zastosowanie wspólnych, zrozumiałych reguł.
Podział reguł Incoterms 2020
Incoterms 2020 obejmuje 11 reguł, podzielonych na dwie grupy:
I. Reguły dla wszystkich środków transportu (uniwersalne)
- EXW (Ex Works / z zakładu)
– sprzedający udostępnia towar w swoim zakładzie, a kupujący ponosi wszelkie koszty i ryzyko od tego miejsca. - FCA (Free Carrier / franco przewoźnik)
– sprzedający dostarcza towar przewoźnikowi wskazanemu przez kupującego, w ustalonym miejscu. - CPT (Carriage Paid To / przewóz opłacony do)
– sprzedający opłaca przewóz do miejsca docelowego, ale ryzyko przechodzi wcześniej, w chwili przekazania towaru przewoźnikowi. - CIP (Carriage and Insurance Paid To / przewóz i ubezpieczenie opłacone do)
– jak CPT, ale dodatkowo sprzedający zawiera umowę ubezpieczenia na korzyść kupującego. - DAP (Delivered At Place / dostarczone do miejsca)
– sprzedający dostarcza towar gotowy do rozładunku w ustalonym miejscu przeznaczenia. - DPU (Delivered at Place Unloaded / dostarczone, rozładowane)
– sprzedający odpowiada również za rozładunek towaru w miejscu przeznaczenia. (Nowość w Incoterms 2020) - DDP (Delivered Duty Paid / dostarczone, cło opłacone)
– sprzedający ponosi pełną odpowiedzialność aż do momentu dostarczenia towaru do kupującego, z uwzględnieniem odprawy celnej i opłat.
II. Reguły dla transportu morskiego i wodnego śródlądowego
- FAS (Free Alongside Ship / dostarczone wzdłuż burty statku)
– sprzedający dostarcza towar obok statku w porcie załadunku. - FOB (Free On Board / dostarczone na statek)
– sprzedający przekazuje towar na pokład statku, od tego momentu ryzyko przechodzi na kupującego. - CFR (Cost and Freight / koszt i fracht)
– sprzedający opłaca transport do portu docelowego, ale ryzyko przechodzi na kupującego po załadunku. - CIF (Cost, Insurance and Freight / koszt, ubezpieczenie i fracht)
– jak CFR, lecz sprzedający dodatkowo zawiera ubezpieczenie na rzecz kupującego.
Kluczowe elementy regulowane przez Incoterms
- Przejście ryzyka – moment, w którym odpowiedzialność za towar przechodzi ze sprzedającego na kupującego.
- Koszty transportu i ubezpieczenia – który z kontrahentów je ponosi i do jakiego etapu.
- Odprawy celne – kto odpowiada za formalności celne eksportowe i importowe.
- Załadunek i rozładunek – który uczestnik transakcji ponosi koszty i organizuje te operacje.
Znaczenie Incoterms w praktyce ubezpieczeniowej
- Reguły Incoterms mają bezpośredni wpływ na zakres ubezpieczenia cargo, ponieważ wyznaczają moment przejścia ryzyka utraty lub uszkodzenia towaru.
- W przypadku reguł CIP i CIF, sprzedający ma obowiązek zawrzeć umowę ubezpieczenia na korzyść kupującego (z minimalnym zakresem pokrycia, chyba że ustalono inaczej).
- Pozostałe reguły mogą, ale nie muszą, wiązać się z obowiązkiem ubezpieczenia – wszystko zależy od ustaleń stron.
Błędy i nieporozumienia związane ze stosowaniem Incoterms
- Brak wskazania wersji – np. „FOB Hamburg” bez określenia „Incoterms 2020” może prowadzić do sporów co do interpretacji.
- Nieodpowiednie dopasowanie reguły do środka transportu – np. użycie FOB w transporcie drogowym, co jest błędem.
- Niepełna znajomość zakresu obowiązków – strony często zakładają błędnie, że reguły regulują wszystko, podczas gdy Incoterms nie określa np. warunków płatności.
Korzyści ze stosowania Incoterms
- Eliminacja niejasności i konfliktów w międzynarodowym handlu.
- Ułatwienie negocjacji kontraktowych – dzięki ustandaryzowanym definicjom.
- Poprawa efektywności logistyki – jasne określenie obowiązków usprawnia planowanie transportu.
- Zwiększenie przejrzystości kosztowej – wiadomo, kto i za co płaci.
Podsumowanie
Reguły Incoterms to fundament globalnego handlu, który umożliwia sprawną, jasną i bezpieczną realizację transakcji eksportowo-importowych. Dzięki nim sprzedający i kupujący mają pewność co do zakresu swoich obowiązków i ryzyk w procesie dostawy. Prawidłowe zastosowanie odpowiedniej reguły Incoterms, z uwzględnieniem rodzaju towaru, środka transportu i interesów obu stron, jest kluczowe dla uniknięcia kosztownych błędów i konfliktów w międzynarodowym obrocie towarowym.
Broker Szczecin
Adam Niedzielski
Więcej na temat pojęć związanych z ubezpieczeniami znajdziesz także na: https://subiektywnieoubezpieczeniach.blogspot.com/
Zobacz też: Gwarantowane świadczenie