Informacja przed umowna to zbiór danych, które zakład ubezpieczeń ma obowiązek przekazać klientowi przed zawarciem umowy ubezpieczenia, w celu umożliwienia mu świadomego i racjonalnego podjęcia decyzji o przystąpieniu do ubezpieczenia. Jest to element szeroko rozumianej transparentności relacji kontraktowej pomiędzy ubezpieczycielem a ubezpieczającym, wynikający zarówno z przepisów prawa krajowego, jak i unijnych dyrektyw konsumenckich.
Informacja ta ma na celu ochronę interesów klienta poprzez zapewnienie mu niezbędnej wiedzy o zakresie i charakterze produktu ubezpieczeniowego oraz potencjalnych ryzykach wynikających z umowy.
Podstawa prawna
Obowiązek udzielania informacji przed umownych został uregulowany w kilku aktach prawnych:
- Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej – art. 23–25,
- Kodeks cywilny (art. 384 i 805–834 KC) – ogólne zasady zawierania umów,
- Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta,
- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/97 w sprawie dystrybucji ubezpieczeń (tzw. IDD) – zharmonizowała zakres informacji wymaganych na terenie UE,
- Rekomendacje KNF – wytyczne dotyczące praktyk rynkowych i uczciwej sprzedaży produktów ubezpieczeniowych.
Zakres informacji przed umownych
Informacje przed umowne mają charakter kompleksowy i powinny obejmować:
- Dane identyfikacyjne zakładu ubezpieczeń
- nazwa firmy, adres siedziby, forma prawna, numer licencji, nadzór nad działalnością (np. Komisja Nadzoru Finansowego).
- Rodzaj i charakter ubezpieczenia
- wskazanie, czy umowa dotyczy ubezpieczenia majątkowego, osobowego, na życie, zdrowotnego itd.
- Główne cechy oferowanego produktu
- zakres ochrony, ryzyka objęte i wyłączone, suma ubezpieczenia, świadczenia przysługujące klientowi.
- Warunki zawarcia umowy
- czas trwania ochrony, sposób zawarcia umowy, możliwości jej przedłużenia, zmiany lub rozwiązania.
- Składka ubezpieczeniowa
- sposób jej ustalania, częstotliwość płatności, konsekwencje braku terminowej wpłaty.
- Wyłączenia i ograniczenia odpowiedzialności
- sytuacje, w których ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności lub świadczenie może zostać ograniczone.
- Prawa i obowiązki stron umowy
- w tym obowiązki informacyjne ubezpieczającego oraz uprawnienia do odstąpienia od umowy.
- Procedura reklamacyjna i pozasądowe sposoby rozwiązywania sporów
- dane o możliwości złożenia reklamacji, postępowaniach przed Rzecznikiem Finansowym, mediacji czy arbitrażu.
- Skutki podatkowe
- np. obowiązek zapłaty podatku od dochodów kapitałowych w przypadku polis inwestycyjnych.
- Możliwość odstąpienia od umowy
- termin (zazwyczaj 30 dni dla konsumenta), forma odstąpienia i jego konsekwencje.
Forma i moment przekazania informacji
- Informacja przed umowna powinna być przekazana w formie papierowej lub trwałym nośniku informacji (np. PDF, e-mail, płyta CD) – w sposób zrozumiały, przejrzysty i jednoznaczny.
- Przekazanie musi nastąpić przed związaniem klienta umową – czyli przed podpisaniem wniosku lub potwierdzeniem zawarcia umowy ubezpieczeniowej.
- Jeśli sprzedaż odbywa się na odległość (np. online lub przez telefon), wymagane są dodatkowe informacje zgodne z ustawą o prawach konsumenta.
Znaczenie informacji przed umownej dla konsumenta
- Zapobieganie nieuczciwym praktykom sprzedażowym – klient może poznać rzeczywiste warunki ochrony jeszcze przed podpisaniem umowy.
- Porównywanie ofert różnych ubezpieczycieli – ujednolicony schemat przekazywania danych ułatwia podejmowanie decyzji.
- Zwiększenie bezpieczeństwa prawnego – informacje są formalnym elementem relacji umownej, a ich brak lub niezgodność może skutkować sankcjami dla ubezpieczyciela.
- Ochrona przed tzw. missellingiem – czyli sprzedażą produktów niedopasowanych do potrzeb klienta.
Obowiązki informacyjne po stronie pośrednika
Jeśli umowa jest zawierana z udziałem agenta lub brokera ubezpieczeniowego, także oni mają obowiązek dostarczyć:
- dokument zawierający analizę potrzeb klienta,
- tzw. karty produktu ubezpieczeniowego,
- dane o tym, czy działają w imieniu klienta, czy ubezpieczyciela,
- oświadczenie o niezależności, jeśli oferują produkty więcej niż jednego zakładu.
Skutki zaniechania przekazania informacji przed umownej
- Możliwość odstąpienia od umowy bez konsekwencji – klient ma prawo do odstąpienia od umowy w ciągu 30 dni od jej zawarcia (lub 7 dni w przypadku przedsiębiorcy).
- Odpowiedzialność cywilna ubezpieczyciela – w przypadku szkody wynikającej z niepoinformowania klienta o istotnych warunkach umowy.
- Postępowanie przed KNF lub Rzecznikiem Finansowym – instytucje te mogą nałożyć sankcje administracyjne lub rekomendować wypłatę odszkodowania.
Podsumowanie
Informacja przed umowna stanowi kluczowy element uczciwego procesu sprzedaży produktów ubezpieczeniowych i pełni funkcję informacyjną, ochronną oraz dowodową. Jej właściwe przekazanie buduje zaufanie do instytucji finansowych, zmniejsza liczbę sporów oraz wspiera stabilność rynku ubezpieczeń poprzez wzrost świadomości konsumenckiej.
Broker Szczecin
Adam Niedzielski
Więcej na temat pojęć związanych z ubezpieczeniami znajdziesz także na: https://subiektywnieoubezpieczeniach.blogspot.com/
Zobacz też: Broker ubezpieczeniowy