Karencja to termin powszechnie stosowany w ubezpieczeniach, który oznacza okres wyłączenia odpowiedzialności ubezpieczyciela od momentu zawarcia umowy ubezpieczenia, mimo że składka została już opłacona, a polisa formalnie obowiązuje. W czasie trwania karencji ubezpieczony nie ma prawa do świadczenia, nawet jeśli wystąpi zdarzenie objęte ogólnymi warunkami ubezpieczenia (OWU).
Karencja stanowi jedno z narzędzi ograniczających ryzyko dla zakładu ubezpieczeń i służy przede wszystkim zabezpieczeniu przed nadużyciami, np. celowym zawarciem ubezpieczenia już po wystąpieniu choroby czy rozpoznaniu ciąży.
Cechy charakterystyczne karencji
- Jest ściśle określona w OWU lub umowie ubezpieczenia.
- Dotyczy konkretnych zdarzeń (np. choroby, porodu, operacji) – nie obejmuje całego zakresu ochrony.
- Obowiązuje od momentu rozpoczęcia ochrony ubezpieczeniowej.
- Jest niezależna od płatności składki – brak prawa do świadczenia wynika z zapisów umownych, nie z braku opłaty.
- Czas trwania karencji może się różnić w zależności od rodzaju ubezpieczenia i rodzaju zdarzenia.
Typowe długości karencji
- 30 dni – w ubezpieczeniach zdrowotnych dla większości zabiegów lub hospitalizacji.
- 90 dni – dla poważniejszych operacji lub wypadków skutkujących trwałym uszczerbkiem.
- 180 lub 270 dni – w przypadku ubezpieczenia kosztów porodu.
- 12 miesięcy i więcej – w przypadku chorób przewlekłych lub poważnych schorzeń (np. nowotworów) w polisach na życie lub chorobowych.
Przykłady zastosowania karencji
- Ubezpieczenie na życie z opcją wypłaty za poważne zachorowanie:
– Karencja 180 dni dla nowotworów złośliwych. Jeśli diagnoza nastąpi w 2. miesiącu trwania polisy – ubezpieczony nie otrzyma świadczenia. - Ubezpieczenie zdrowotne obejmujące poród:
– Karencja 270 dni od daty zawarcia umowy. Jeśli poród nastąpi wcześniej, koszty nie zostaną pokryte. - Grupowe ubezpieczenie pracownicze:
– Czasem stosowana skrócona lub brak karencji, np. dla nowych pracowników po okresie próbnym, co jest elementem negocjacyjnym z zakładem ubezpieczeń.
Karencja a inne ograniczenia odpowiedzialności
Karencja bywa mylona z innymi pojęciami, takimi jak:
| Pojęcie | Charakterystyka |
| Karencja | Okres czasowy, w którym ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności |
| Franszyza integralna | Minimalna wartość szkody, od której ubezpieczyciel rozpoczyna wypłatę świadczenia |
| Franszyza redukcyjna | Kwota, o jaką pomniejsza się wypłatę świadczenia |
| Wyłączenia odpowiedzialności | Zdarzenia lub okoliczności, za które ubezpieczyciel nie odpowiada w ogóle, niezależnie od czasu trwania polisy |
Rola i uzasadnienie karencji
Karencja pełni kilka ważnych funkcji w konstrukcji ubezpieczeniowej:
- Zapobiega działaniom oportunistycznym – np. wykupieniu polisy po uzyskaniu diagnozy medycznej.
- Stabilizuje portfel ubezpieczeniowy – ogranicza ryzyko skumulowanych, nieprzewidzianych wypłat świadczeń w krótkim czasie.
- Umożliwia dostęp do ochrony również osobom z ograniczoną historią medyczną, bez konieczności natychmiastowego ryzykowania przez ubezpieczyciela.
- Ułatwia oferowanie polis bez ankiety medycznej – w zamian za okres karencji, towarzystwo pomija indywidualne badanie ryzyka.
Sytuacje, w których karencja nie obowiązuje
- W odnowieniach polisy u tego samego ubezpieczyciela (ciągłość ochrony).
- W niektórych polisach grupowych – jeśli osoba przystępuje w określonym terminie (np. do 30 dni od zatrudnienia).
- Dla nieszczęśliwych wypadków – większość polis nie wprowadza karencji dla zdarzeń nagłych i losowych.
- W przypadku kontynuacji ubezpieczenia na warunkach bez przerwy – np. w programach lojalnościowych.
Znaczenie dla klienta i ubezpieczyciela
Dla klienta:
- Konieczność świadomego zapoznania się z OWU przed zawarciem umowy.
- Potrzeba planowania – np. zawarcia polisy zdrowotnej z odpowiednim wyprzedzeniem, jeśli planowany jest poród lub zabieg.
- Ryzyko braku wypłaty w sytuacji, która mogłaby wydawać się objęta ochroną.
Dla ubezpieczyciela:
- Zabezpieczenie przed asymetrią informacji i działaniami nielojalnymi klientów.
- Możliwość oferowania tańszych lub uproszczonych produktów bez pełnej selekcji ryzyka.
- Lepsze zarządzanie rezerwami techniczno-ubezpieczeniowymi.
Podsumowanie
Karencja jest narzędziem kontraktowym stosowanym w wielu rodzajach ubezpieczeń, mającym na celu ochronę interesu ubezpieczyciela przed nagłą ekspozycją na ryzyko po zawarciu umowy. Chociaż z punktu widzenia klienta może być postrzegana jako ograniczenie, jej istnienie służy utrzymaniu równowagi między dostępnością produktów ubezpieczeniowych a ich wypłacalnością. Kluczowe jest, aby przyszli ubezpieczeni dokładnie zapoznawali się z długością i zakresem karencji przed podpisaniem polisy – to jeden z najważniejszych elementów konstrukcji odpowiedzialności ubezpieczyciela
Broker Szczecin
Adam Niedzielski
Więcej na temat pojęć związanych z ubezpieczeniami znajdziesz także na: https://subiektywnieoubezpieczeniach.blogspot.com/
Zobacz też: Grupowe ubezpieczenie