Klauzula ekspedycji – czym jest i czego dotyczy
Klauzula ekspedycji to zapis w umowie ubezpieczenia. Rozszerza on ochronę o czas transportu mienia.
Dotyczy momentu, w którym towar lub inny przedmiot objęty ubezpieczeniem jest przewożony z jednego miejsca do drugiego. W praktyce oznacza to, że jeśli przedsiębiorca wysyła maszynę, surowiec lub towar handlowy, ubezpieczenie obejmuje również ryzyko szkody powstałej w trakcie przewozu.
Może to dotyczyć transportu z magazynu do klienta, na budowę, do oddziału lub do serwisu.
Zakres ochrony w ramach klauzuli ekspedycji
Klauzula ekspedycji wypełnia lukę pomiędzy standardowym ubezpieczeniem mienia a ubezpieczeniem transportowym typu cargo.
Typowa polisa majątkowa chroni mienie w miejscu jego przechowywania, na przykład w magazynie lub hali. Z kolei klauzula ekspedycji obejmuje ryzyka powstałe w czasie przemieszczania mienia.
Dotyczy to okresu, w którym towar znajduje się poza stałym miejscem ubezpieczenia.
Geneza klauzuli ekspedycji w praktyce ubezpieczeniowej
Pojęcie klauzuli ekspedycji powstało jako odpowiedź na potrzeby firm, które nie zajmują się transportem zawodowo.
Przedsiębiorstwa te regularnie przemieszczają jednak własne mienie. Może to być transport pomiędzy oddziałami lub wysyłka do klienta końcowego.
Klasyczne polisy majątkowe nie obejmują szkód powstałych w trakcie transportu.
Luka ubezpieczeniowa między punktem A i B
Okres transportu jest traktowany jako czas „poza miejscem ubezpieczenia”.
Właśnie w tym momencie ryzyko szkody jest szczególnie wysokie. Towar może zostać uszkodzony, zniszczony, skradziony lub zagubiony w drodze.
Klauzula ekspedycji została wprowadzona po to, aby objąć ochroną ten newralgiczny etap.
Klauzula ekspedycji a podstawy prawne
W polskim systemie prawnym nie istnieje ustawowa definicja klauzuli ekspedycji.
Jej skuteczność wynika z zasady swobody umów zawartej w art. 353¹ Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem strony mogą dowolnie kształtować treść umowy.
Warunkiem jest brak sprzeczności z ustawą, naturą stosunku prawnego lub zasadami współżycia społecznego.
Klauzula ekspedycji a ubezpieczenie majątkowe
Klauzula ekspedycji wpisuje się w ogólne przepisy dotyczące ubezpieczenia majątkowego.
Dotyczy to w szczególności art. 805 i kolejnych Kodeksu cywilnego. Przepisy te pozwalają objąć ochroną każdy interes majątkowy narażony na ryzyko.
Wymaga to jednak wyraźnego zapisu w umowie ubezpieczenia.
Zastosowanie klauzuli ekspedycji w działalności gospodarczej
Zastosowanie klauzuli ekspedycji ma kluczowe znaczenie w wielu branżach.
Korzystają z niej firmy produkcyjne, które dostarczają towary do klientów lub do dalszej obróbki. Stosują ją również przedsiębiorstwa budowlane przewożące elementy konstrukcyjne.
Klauzula ta jest także istotna dla firm handlowych oraz zakładów przemysłowych.
Przykład zastosowania klauzuli ekspedycji
Przykładowo fabryka maszyn przewozi nowy element linii produkcyjnej z oddziału A do oddziału B.
W trakcie transportu dochodzi do kolizji drogowej. Urządzenie zostaje uszkodzone.
Jeżeli polisa zawiera klauzulę ekspedycji, szkoda może zostać pokryta przez ubezpieczyciela.
Brak klauzuli ekspedycji a odpowiedzialność przedsiębiorcy
W przypadku braku klauzuli ekspedycji przedsiębiorca ponosi stratę samodzielnie.
Standardowe ubezpieczenie mienia nie obejmuje bowiem trasy transportu. Dotyczy to sytuacji, w której nie zawarto odrębnego ubezpieczenia cargo.
Ryzyko finansowe pozostaje wtedy po stronie firmy.
Warunki stosowania klauzuli ekspedycji
W praktyce klauzula ekspedycji działa na określonych warunkach.
Może obejmować wyłącznie transport realizowany własnymi środkami. Często występują także ograniczenia terytorialne, na przykład tylko do obszaru Polski.
Klauzula może dotyczyć wyłącznie określonego rodzaju mienia lub maksymalnej wartości przesyłki.
Wymogi organizacyjne i zgłoszeniowe
Ubezpieczyciel może wymagać odpowiedniego zabezpieczenia ładunku.
Znaczenie ma także dokumentowanie trasy oraz odpowiedzialności za transport. W niektórych przypadkach konieczne jest wcześniejsze zgłoszenie przewozu.
Dotyczy to zwłaszcza transportów o wysokiej wartości.
Skutki braku klauzuli ekspedycji dla firmy
Brak klauzuli ekspedycji może prowadzić do poważnych strat finansowych.
Utrata towaru o wysokiej wartości może zachwiać płynnością finansową przedsiębiorstwa. Może to również skutkować opóźnieniami w realizacji kontraktów.
W skrajnych przypadkach konieczny jest zwrot środków klientowi.
Odpowiedzialność za transport bez ochrony ubezpieczeniowej
Jeżeli firma transportuje mienie samodzielnie, odpowiada za szkody w pełnym zakresie.
Dotyczy to sytuacji, gdy nie posiada ubezpieczenia OC przewoźnika. Podobnie jest w przypadku zlecenia transportu firmie nieposiadającej ochrony.
W efekcie przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za zdarzenia możliwe do ubezpieczenia.
Podsumowanie – znaczenie klauzuli ekspedycji
Klauzula ekspedycji jest rozszerzeniem polisy majątkowej. Obejmuje ochroną czas transportu mienia należącego do ubezpieczonego.
Jej stosowanie opiera się na zasadzie swobody umów. Stanowi istotne zabezpieczenie dla firm przemieszczających towary, maszyny i sprzęt.
W realiach dynamicznego rynku nie jest luksusem, lecz rozsądnym zabezpieczeniem majątku w najbardziej ryzykownym momencie.
Więcej na temat pojęć związanych z ubezpieczeniami znajdziesz także na: https://subiektywnieoubezpieczeniach.blogspot.com/
Zobacz też: Kapitał ubezpieczeniowy