Klauzula naprawy szkody to zapis w umowie ubezpieczenia, który daje ubezpieczycielowi prawo lub obowiązek zorganizowania i sfinansowania naprawy zniszczonego mienia. W takiej sytuacji nie dochodzi do wypłaty odszkodowania pieniężnego.
Zamiast otrzymać środki na konto, poszkodowany ma naprawione mieszkanie, maszynę lub pojazd. Naprawę wykonuje wykonawca wskazany przez towarzystwo ubezpieczeniowe. Rozwiązanie to zmienia sposób realizacji ochrony – z wypłaty gotówki na świadczenie w naturze, czyli usługę naprawczą.
Geneza klauzuli naprawy szkody
Geneza tej klauzuli wiąże się z potrzebą usprawnienia procesu likwidacji szkód. Dotyczy to zwłaszcza ubezpieczeń mieszkaniowych, technicznych oraz komunikacyjnych.
W przeszłości ubezpieczyciele wypłacali środki pieniężne, a poszkodowani nie zawsze przeznaczali je na naprawę. Zdarzało się również, że naprawy były wykonywane nieprofesjonalnie. Prowadziło to do kolejnych szkód, reklamacji i sporów.
W odpowiedzi na te problemy ubezpieczyciele zaczęli przejmować organizację całego procesu naprawy. Obejmuje to wybór wykonawcy, nadzór nad pracami oraz pokrycie kosztów. W założeniu jest to rozwiązanie wygodne dla klienta i jednocześnie kontrolowane przez ubezpieczyciela.
Podstawy prawne stosowania klauzuli
Podstawę prawną stosowania klauzuli naprawy szkody stanowi art. 805 Kodeksu cywilnego. Przepis ten reguluje ogólne zasady ubezpieczeń majątkowych i dopuszcza świadczenie w formie innej niż pieniężna.
Dodatkowo art. 353¹ k.c. wprowadza zasadę swobody umów. Strony mogą więc ustalić, że świadczenie nastąpi w formie usługi naprawczej, a nie wypłaty gotówki. Warunkiem jest brak sprzeczności z przepisami prawa oraz zasadami współżycia społecznego.
Kluczowe znaczenie ma to, aby informacja o takiej formie likwidacji szkody była jasno określona w umowie. Ubezpieczony powinien znać te zasady już na etapie zawierania polisy.
Zastosowanie klauzuli naprawy szkody w praktyce
Klauzula naprawy szkody występuje najczęściej w ubezpieczeniach mieszkań i domów. Stosuje się ją również w polisach dotyczących sprzętu AGD i RTV, pojazdów oraz maszyn.
Przykładowo w wyniku zalania w mieszkaniu pęka rura, a sufit oraz ściany ulegają uszkodzeniu. Zamiast wypłacić pieniądze, ubezpieczyciel wysyła ekipę remontową. Wykonuje ona naprawę zgodnie z zakresem umowy. Poszkodowany nie musi samodzielnie organizować prac ani ponosić kosztów z góry.
W przypadku samochodu proces wygląda podobnie. Po kolizji pojazd trafia do warsztatu współpracującego z ubezpieczycielem. Właściciel może otrzymać auto zastępcze bez przechodzenia przez procedurę wyceny i wypłaty środków.
Zalety i ograniczenia klauzuli
Główną zaletą tej klauzuli jest wygoda dla ubezpieczonego. Nie musi on szukać wykonawców, zbierać faktur ani nadzorować prac. Ubezpieczyciel przejmuje całą organizację procesu.
Ograniczeniem może być brak swobody wyboru wykonawcy. Ubezpieczony ma także mniejszy wpływ na zakres prac oraz ich standard. W niektórych przypadkach pojawia się ryzyko niższej jakości usług.
Dla ubezpieczyciela klauzula naprawy szkody pozwala kontrolować koszty i ograniczać nadużycia. Ułatwia także zamknięcie sprawy bez dodatkowych roszczeń.
Warunki stosowania klauzuli
Towarzystwa ubezpieczeniowe często wskazują w OWU sytuacje, w których klauzula ma zastosowanie. Może to dotyczyć szkód do określonej kwoty lub przypadków, w których naprawa jest technicznie uzasadniona.
Ubezpieczony zazwyczaj może odmówić takiej formy likwidacji szkody. W praktyce może to jednak oznaczać niższą wypłatę, odpowiadającą kosztom ponoszonym przez ubezpieczyciela przy naprawie.
Podsumowanie
Klauzula naprawy szkody to praktyczne rozwiązanie, które pozwala ubezpieczycielowi usunąć skutki szkody bezpośrednio, zamiast wypłacać pieniądze. Upraszcza procedury i często przyspiesza przywrócenie stanu sprzed zdarzenia.
Dla wielu klientów oznacza to mniej formalności, ale również mniejszy wpływ na wybór wykonawcy. Klauzula ta najlepiej sprawdza się przy typowych i przewidywalnych szkodach, zwłaszcza w ubezpieczeniach mieszkaniowych i technicznych. Z tego względu zyskuje coraz większą popularność w polskiej praktyce ubezpieczeniowej.
Więcej na temat pojęć związanych z ubezpieczeniami znajdziesz także na: https://subiektywnieoubezpieczeniach.blogspot.com/
Zobacz też: Klauzula dodatkowa