Klauzula nieważności ograniczeń w określonych warunkach to zapis w umowie ubezpieczenia uchylający wybrane ograniczenia odpowiedzialności ubezpieczyciela.
Oznacza to, że mimo wyłączeń wskazanych w ogólnych warunkach ubezpieczenia klauzula może przywrócić odpowiedzialność ubezpieczyciela.
Warunkiem zastosowania klauzuli jest spełnienie wskazanych wymogów przez ubezpieczonego.
Obejmują one zachowanie standardów zabezpieczeń, regularne przeglądy techniczne oraz stosowanie procedur bezpieczeństwa. Klauzula ta działa więc jako mechanizm przywracający ochronę, która w standardowym zakresie ubezpieczenia byłaby wyłączona.
Geneza i cel stosowania klauzuli
Geneza tej klauzuli wynika z potrzeby bardziej elastycznego podejścia do ryzyka oraz z uwzględnienia należytej staranności po stronie ubezpieczonego. W praktyce ubezpieczeniowej wiele roszczeń było odrzucanych na podstawie sztywnych wyłączeń zawartych w OWU, mimo że klient działał zgodnie z dobrą praktyką i nie dopuścił się rażącego niedbalstwa.
W odpowiedzi na te sytuacje ubezpieczyciele zaczęli wprowadzać klauzule, które zawieszają niektóre wyłączenia odpowiedzialności, jeżeli ubezpieczony wykaże, że spełnił określone warunki zarządzania ryzykiem.
Podstawy prawne klauzuli nieważności ograniczeń
Podstawą prawną stosowania tej klauzuli są przepisy Kodeksu cywilnego, w szczególności art. 805 oraz art. 353¹. Art. 805 reguluje zobowiązanie ubezpieczyciela do świadczenia w razie zajścia zdarzenia losowego, natomiast art. 353¹ wprowadza zasadę swobody umów.
Na mocy tej zasady strony mogą uzgodnić, że ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność także w sytuacjach standardowo wyłączonych, pod warunkiem spełnienia dodatkowych kryteriów określonych w umowie lub w klauzuli dodatkowej. Zapisy te mogą mieć zarówno prostą, jak i rozbudowaną formę warunkową.
Zastosowanie klauzuli w praktyce ubezpieczeniowej
Klauzula nieważności ograniczeń znajduje zastosowanie w ubezpieczeniach majątkowych, transportowych, odpowiedzialności cywilnej oraz technicznych. Może dotyczyć między innymi ochrony przeciwpożarowej, zabezpieczenia ładunku w transporcie czy stosowania określonych procedur operacyjnych.
Dzięki tej klauzuli ubezpieczony nie ponosi skutków automatycznego wyłączenia odpowiedzialności w sytuacji, gdy dochował należytej staranności i działał zgodnie z przyjętymi zasadami zarządzania ryzykiem.
Znaczenie klauzuli dla ubezpieczonego
Z perspektywy ubezpieczonego klauzula ta stanowi istotne zabezpieczenie interesów finansowych i prawnych. Ogranicza ryzyko odmowy wypłaty odszkodowania w sytuacjach granicznych i pełni funkcję mechanizmu korygującego nadmiernie restrykcyjne zapisy OWU.
W praktyce jest to forma zaufania wobec klienta, który świadomie i odpowiedzialnie zarządza ryzykiem, oraz narzędzie zapobiegające automatycznemu stosowaniu wyłączeń odpowiedzialności.
Podsumowanie
Klauzula nieważności ograniczeń w określonych warunkach to umowny mechanizm, który pozwala przywrócić odpowiedzialność ubezpieczyciela mimo standardowych wyłączeń zawartych w OWU. Jej zastosowanie zależy od spełnienia jasno określonych warunków przez ubezpieczonego i ma na celu uwzględnienie należytej staranności oraz właściwego zarządzania ryzykiem. Klauzula ta zwiększa realną wartość ochrony ubezpieczeniowej i ogranicza ryzyko odmowy wypłaty odszkodowania w sytuacjach granicznych.
Broker Szczecin
Adam Niedzielski
Więcej na temat pojęć związanych z ubezpieczeniami znajdziesz także na: https://subiektywnieoubezpieczeniach.blogspot.com/
Zobacz też: EAR (Erection All Risks)