Metoda bezgotówkowa, nazywana też rozliczeniem bezgotówkowym, to jeden ze sposobów likwidacji szkody. W tym modelu poszkodowany nie otrzymuje pieniędzy bezpośrednio.
Zamiast tego naprawę lub inną usługę organizuje się i rozlicza między ubezpieczycielem a wykonawcą. Może nim być warsztat, serwis, firma naprawcza albo placówka medyczna.
W praktyce klient oddaje na przykład samochód do naprawy. Następnie podpisuje wymagane zgody lub upoważnienie. Warsztat wystawia później fakturę ubezpieczycielowi, a nie klientowi.
Rzecznik Finansowy opisuje ten model jako powszechną na rynku bezgotówkową likwidację szkody. Zakład naprawczy rozlicza się w niej bezpośrednio z ubezpieczycielem.
Podstawy prawne metody bezgotówkowej
Podstawą tego mechanizmu nie jest jeden szczególny przepis nakazujący stosowanie metody bezgotówkowej. Wynika ona z ogólnych zasad naprawienia szkody oraz konstrukcji umowy ubezpieczenia.
Kodeks cywilny przewiduje, że naprawienie szkody może nastąpić na dwa sposoby. Poszkodowany może wybrać przywrócenie stanu poprzedniego albo zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej.
Z tej zasady rozwinęła się praktyka naprawy serwisowej. Zamiast wypłaty gotówki dochodzi wtedy do rzeczywistego usunięcia skutków szkody przez warsztat lub inny podmiot.
Umowa ubezpieczenia opiera się natomiast na zobowiązaniu ubezpieczyciela do spełnienia świadczenia po wystąpieniu zdarzenia objętego ochroną. Szczegółowy sposób rozliczenia określają warunki ubezpieczenia oraz praktyka likwidacyjna.
Rozwój rozliczenia bezgotówkowego
Geneza tej metody ma charakter praktyczny. W starszym modelu dominowało rozliczenie kosztorysowe.
Ubezpieczyciel wyceniał wtedy szkodę i wypłacał pieniądze. Natomiast poszkodowany samodzielnie organizował naprawę.
Z czasem rynek uznał, że wygodniejsze może być przejęcie przez ubezpieczyciela również organizacji naprawy. W ten sposób ubezpieczyciel zajmuje się nie tylko finansowaniem, ale także obsługą całego procesu.
Rozwój sieci warsztatów partnerskich, systemów kosztorysowych i usług assistance przyczynił się do popularyzacji tego modelu. Rozliczenie bezgotówkowe stało się jednym z podstawowych sposobów obsługi szkód, szczególnie komunikacyjnych.
Rzecznik Finansowy wskazuje, że obecnie model ten jest praktycznie powszechny.
Znaczenie metody bezgotówkowej dla rynku ubezpieczeń
Metoda bezgotówkowa ma duże znaczenie dla rynku ubezpieczeń. Zmienia bowiem sposób zarządzania całym procesem likwidacji szkody.
Dla klienta oznacza przede wszystkim wygodę. Nie musi on wykładać własnych pieniędzy ani samodzielnie negocjować z wykonawcą.
Dla ubezpieczyciela oznacza natomiast większą kontrolę nad kosztami, standardem naprawy oraz tempem likwidacji szkody.
Z kolei dla warsztatów i innych wykonawców jest źródłem stałego strumienia zleceń. Jednocześnie oznacza wejście w relację z ubezpieczycielem.
Ubezpieczyciel często określa procedury, wymagania dokumentacyjne oraz stawki rozliczeniowe. Analizy Rzecznika Finansowego pokazują, że właśnie w tych obszarach powstaje wiele sporów.
Najczęściej dotyczą one kosztów naprawy, stawek za roboczogodzinę oraz sposobu rozliczenia usługi.
Gdzie stosuje się metodę bezgotówkową?
W praktyce ubezpieczeniowej metoda bezgotówkowa najczęściej występuje w szkodach komunikacyjnych. Nie ogranicza się jednak wyłącznie do tego obszaru.
W autocasco i OC sprawcy zwykle dotyczy naprawy pojazdu w warsztacie.
W ubezpieczeniach mieszkaniowych może obejmować naprawę instalacji, osuszanie po zalaniu lub usługi assistance domowego.
Podobny mechanizm działa także w ubezpieczeniach zdrowotnych i podróżnych. Klient korzysta wtedy z placówki współpracującej z ubezpieczycielem.
Placówka rozlicza się bezpośrednio z ubezpieczycielem albo centrum assistance.
Rzecznik Finansowy podkreśla, że ochrona podróżna obejmuje przede wszystkim koszty leczenia i usługi organizowane przez assistance. W praktyce często przybierają one właśnie formę bezgotówkową.
Ograniczenia metody bezgotówkowej
Metoda bezgotówkowa nie oznacza, że klient traci swoje prawa.
Jeżeli naprawę wykonano wadliwie, zbyt wolno albo z użyciem nieuzasadnionych zamienników, może powstać spór. Dotyczy on wtedy jakości przywrócenia stanu sprzed szkody.
Problem może pojawić się także wtedy, gdy ubezpieczyciel narzuca zbyt niskie stawki. Spór może również dotyczyć ograniczenia zakresu naprawy.
W takiej sytuacji warsztat oraz poszkodowany mogą zakwestionować sposób rozliczenia.
Analizy i wystąpienia Rzecznika Finansowego wskazują, że problemem bywają zaniżone stawki za roboczogodzinę. Spory dotyczą również cen części oraz nadmiernego ograniczania kosztów przez zakłady ubezpieczeń.
Metoda bezgotówkowa a metoda kosztorysowa
Metodę bezgotówkową należy odróżnić od metody kosztorysowej.
W metodzie kosztorysowej ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie obliczone na podstawie kalkulacji. Poszkodowany sam decyduje, czy, gdzie i za jaką kwotę naprawi uszkodzoną rzecz.
Rzecznik Finansowy przypomina, że w OC komunikacyjnym poszkodowany może otrzymać odszkodowanie kosztorysowe. Nie ma przy tym obowiązku faktycznej naprawy pojazdu.
Pokazuje to, że metoda bezgotówkowa jest wygodnym narzędziem. Nie jest jednak jedynym dopuszczalnym sposobem rozliczenia szkody.
Podsumowanie
Metoda bezgotówkowa to sposób likwidacji szkody, w którym ubezpieczyciel rozlicza się bezpośrednio z wykonawcą naprawy lub usługi. Środki nie trafiają więc bezpośrednio do klienta.
Główną zaletą tego modelu jest wygoda oraz uproszczenie całego procesu. W praktyce trzeba jednak kontrolować jakość naprawy, zakres prac i sposób rozliczenia.
Dla rynku ubezpieczeń metoda bezgotówkowa jest dziś jednym z podstawowych modeli obsługi szkód.
Więcej na temat pojęć związanych z ubezpieczeniami znajdziesz także na: https://subiektywnieoubezpieczeniach.blogspot.com/
Zobacz też: Majątek trwały