Koszty likwidacji szkody to wydatki ponoszone przez ubezpieczającego albo zakład ubezpieczeń w związku z obsługą szkody oraz usuwaniem skutków zdarzenia objętego ochroną ubezpieczeniową.
W Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia (OWU) koszty te bardzo często występują jako odrębna pozycja obok głównego odszkodowania.
Do kosztów likwidacji szkody mogą należeć m.in.:
- koszty zabezpieczenia mienia przed powiększeniem szkody,
- wydatki związane z opiniami rzeczoznawców,
- ekspertyzy techniczne,
- koszty specjalistycznych analiz,
- transport uszkodzonego mienia,
- demontaż zniszczonych elementów,
- wydatki związane z obsługą administracyjną szkody.
W wielu przypadkach towarzystwo może zwrócić takie koszty nawet wtedy, gdy ostatecznie nie dochodzi do wypłaty pełnego odszkodowania, pod warunkiem że wydatki były uzasadnione oraz odpowiednio udokumentowane.
Podstawa prawna
Najważniejszą podstawę prawną stanowi art. 826 § 1 Kodeksu cywilnego.
Przepis ten nakłada na ubezpieczającego obowiązek działania w celu ograniczenia rozmiaru szkody, a jednocześnie daje możliwość żądania zwrotu uzasadnionych kosztów poniesionych w tym celu.
Istotne znaczenie ma również art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym odszkodowanie powinno obejmować pełny uszczerbek majątkowy.
W praktyce oznacza to, że do szkody mogą zostać zaliczone także wydatki związane z:
- zabezpieczeniem mienia,
- ustaleniem przyczyny szkody,
- dokumentowaniem strat,
- obsługą procesu likwidacyjnego.
Towarzystwa ubezpieczeniowe precyzują jednak w OWU, które koszty uznają za konieczne i zasadne oraz jakie limity odpowiedzialności obowiązują w tym zakresie.
Geneza pojęcia
Znaczenie kosztów likwidacji szkody zaczęło rosnąć wraz z rozwojem rynku ubezpieczeniowego oraz coraz większą złożonością procesu obsługi roszczeń.
W początkowym okresie funkcjonowania rynku likwidacja szkody była zwykle prostym procesem opartym na podstawowej dokumentacji. Z czasem jednak szkody zaczęły wymagać bardziej zaawansowanych analiz technicznych oraz specjalistycznych ekspertyz.
W praktyce coraz częściej konieczne stało się korzystanie z usług:
- rzeczoznawców,
- architektów,
- biegłych,
- specjalistów technicznych,
- firm zajmujących się wyceną mienia.
W efekcie koszty związane z obsługą szkody zaczęto traktować jako odrębną kategorię w systemie ubezpieczeniowym.
Znaczenie dla rynku ubezpieczeń
Koszty likwidacji szkody mają duże znaczenie praktyczne w wielu rodzajach ubezpieczeń.
Dotyczy to szczególnie:
- ubezpieczeń majątkowych,
- polis komunikacyjnych,
- ubezpieczeń OC,
- ubezpieczeń firmowych.
Dla ubezpieczycieli oznacza to konieczność zachowania równowagi pomiędzy kontrolą kosztów a zapewnieniem odpowiedniej jakości obsługi klienta.
Dla klientów jest to natomiast istotne zabezpieczenie finansowe, ponieważ w wielu sytuacjach sama organizacja procesu likwidacji szkody generuje dodatkowe wydatki.
Szczególnie widoczne jest to przy:
- pożarach,
- zalaniach,
- szkodach budowlanych,
- awariach instalacji,
- dużych szkodach technicznych.
Najczęstsze problemy i spory
Nie wszystkie wydatki poniesione po szkodzie są automatycznie uznawane przez ubezpieczyciela.
Towarzystwo bierze pod uwagę przede wszystkim:
- moment poniesienia kosztów,
- zasadność podjętych działań,
- wysokość wydatków,
- związek kosztów ze szkodą.
Przykładowo klient może zlecić wykonanie prywatnej opinii rzeczoznawcy po zalaniu albo pożarze. Ubezpieczyciel może jednak uznać, że ekspertyza nie była konieczna albo że jej koszt był zbyt wysoki.
W praktyce wiele zależy od:
- zapisów OWU,
- charakteru szkody,
- jakości dokumentacji,
- możliwości wykazania zasadności wydatku.
Niektóre towarzystwa dodatkowo stosują limity zwrotu kosztów albo wymagają wcześniejszego zgłoszenia planowanych wydatków.
Przykład praktyczny
Pan Andrzej zgłasza pożar w wynajmowanym lokalu usługowym.
Jeszcze przed przyjazdem rzeczoznawcy zabezpiecza mienie, odcina zasilanie oraz wzywa prywatnego elektryka do oceny stanu instalacji. Koszt wykonanej usługi wynosi 1200 zł.
Po przekazaniu dokumentacji oraz opinii specjalisty pan Andrzej zwraca się do ubezpieczyciela o refundację kosztów jako wydatków niezbędnych do ograniczenia szkody oraz ustalenia jej zakresu.
Towarzystwo po analizie uznaje koszty za zasadne i dokonuje pełnego zwrotu poniesionych wydatków.
Podsumowanie
Koszty likwidacji szkody to ważny element procesu ubezpieczeniowego obejmujący wydatki związane z zabezpieczeniem mienia, dokumentowaniem strat oraz obsługą szkody. W wielu sytuacjach mogą one stanowić istotną część całkowitych roszczeń zgłaszanych do ubezpieczyciela.
Dla klientów oznacza to możliwość odzyskania części dodatkowych kosztów poniesionych po szkodzie, natomiast dla profesjonalistów z branży ubezpieczeniowej znajomość zasad rozliczania takich wydatków pozostaje istotnym elementem skutecznej ochrony interesów ubezpieczonych.
Więcej na temat pojęć związanych z ubezpieczeniami znajdziesz także na: https://subiektywnieoubezpieczeniach.blogspot.com/
Zobacz też: Klauzula zewnętrznych nośników danych