Likwidacja szkody na podstawie kosztorysu to sposób rozliczenia szkody, w którym ubezpieczyciel samodzielnie wylicza wartość naprawy i wypłaca poszkodowanemu określoną kwotę pieniędzy, zamiast organizować bezpośrednią naprawę mienia. Innymi słowy, podstawą rozliczenia nie są faktury z warsztatu albo rachunki za wykonane prace, lecz kosztorys sporządzony przez rzeczoznawcę albo specjalny system kalkulacyjny wykorzystywany przez zakład ubezpieczeń.
W praktyce oznacza to, że klient otrzymuje środki finansowe i sam decyduje:
- gdzie naprawi szkodę,
- w jakim terminie wykona naprawę,
- czy wykorzysta nowe albo używane części,
- albo nawet czy w ogóle zdecyduje się na naprawę.
Dzięki temu likwidacja szkody na podstawie kosztorysu daje większą elastyczność niż wariant bezgotówkowy, ponieważ ubezpieczony samodzielnie zarządza otrzymanym świadczeniem.
Geneza kosztorysowej likwidacji szkody
Kosztorysowa likwidacja szkody zaczęła rozwijać się wraz z dynamicznym wzrostem liczby polis komunikacyjnych i majątkowych. Zakłady ubezpieczeń potrzebowały bowiem rozwiązania, które pozwalałoby szybko oraz w miarę jednolicie rozliczać dużą liczbę szkód.
Jednocześnie rozwój systemów eksperckich i baz cen części zamiennych sprawił, że możliwe stało się automatyczne tworzenie kosztorysów napraw.
W rezultacie likwidacja szkody na podstawie kosztorysu stała się popularna przede wszystkim tam, gdzie:
- standard napraw jest powszechnie znany,
- możliwe jest oszacowanie kosztów robocizny,
- dostępne są katalogi cen części i materiałów,
- szkoda nie wymaga indywidualnego nadzoru technologicznego.
Dzięki temu ubezpieczyciele mogli przyspieszyć proces likwidacji szkody, a jednocześnie skuteczniej kontrolować wysokość wypłacanych świadczeń.
Podstawa prawna
Podstawą prawną likwidacji szkody na podstawie kosztorysu są przede wszystkim przepisy Kodeksu cywilnego oraz postanowienia OWU.
Najważniejsze znaczenie mają:
- art. 361 k.c.,
- art. 363 §1 k.c.,
- przepisy dotyczące umowy ubezpieczenia,
- Ogólne Warunki Ubezpieczenia.
Art. 361 k.c. wskazuje, że naprawienie szkody powinno obejmować normalne następstwa zdarzenia powodującego szkodę.
Natomiast art. 363 §1 k.c. przewiduje, że naprawienie szkody może nastąpić:
- przez przywrócenie stanu poprzedniego,
- albo przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej.
Likwidacja szkody na podstawie kosztorysu opiera się właśnie na tej drugiej formie, ponieważ ubezpieczyciel wypłaca pieniężne odszkodowanie odpowiadające przewidywanym kosztom naprawy.
Jednocześnie szczegółowe zasady rozliczania szkody określają OWU konkretnej polisy. To właśnie tam znajdują się informacje dotyczące:
- sposobu wyliczania kosztorysu,
- stosowania amortyzacji,
- rodzaju części używanych do wyceny,
- limitów odpowiedzialności,
- zasad ustalania stawek robocizny.
Jak wygląda likwidacja szkody na podstawie kosztorysu?
Proces likwidacji szkody na podstawie kosztorysu można podzielić na kilka etapów.
Zgłoszenie szkody
Najpierw klient zgłasza szkodę do zakładu ubezpieczeń.
Może to zrobić:
- telefonicznie,
- online,
- przez aplikację,
- osobiście.
Na tym etapie przekazywane są podstawowe informacje dotyczące zdarzenia oraz zakresu uszkodzeń.
Oględziny i dokumentacja
Następnie ubezpieczyciel analizuje szkodę na podstawie:
- oględzin rzeczoznawcy,
- dokumentacji fotograficznej,
- opisów uszkodzeń,
- czasem również opinii warsztatu.
W prostszych przypadkach likwidacja szkody może odbywać się nawet bez fizycznych oględzin, ponieważ wycena tworzona jest wyłącznie na podstawie zdjęć przesłanych przez klienta.
Sporządzenie kosztorysu
Kolejnym etapem jest przygotowanie kosztorysu naprawy.
Kosztorys obejmuje między innymi:
- ceny części,
- koszt materiałów,
- stawki robocizny,
- czas naprawy,
- ewentualną amortyzację elementów.
W praktyce zakłady ubezpieczeń korzystają z profesjonalnych systemów kalkulacyjnych, które automatycznie wyliczają wartość naprawy według określonych standardów.
Wypłata świadczenia
Po zakończeniu wyceny ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie wynikające z kosztorysu.
Następnie klient sam decyduje:
- czy naprawi mienie,
- gdzie wykona naprawę,
- jakie części wykorzysta,
- albo czy zatrzyma pieniądze bez przeprowadzania naprawy.
Dzięki temu likwidacja szkody na podstawie kosztorysu daje dużą swobodę dysponowania świadczeniem.
Gdzie najczęściej stosuje się tę metodę?
Likwidacja szkody na podstawie kosztorysu występuje przede wszystkim w:
- ubezpieczeniach komunikacyjnych AC,
- szkodach z OC komunikacyjnego,
- ubezpieczeniach mieszkań i domów,
- drobnych szkodach majątkowych,
- ubezpieczeniach sprzętu i wyposażenia.
Szczególnie często metoda kosztorysowa stosowana jest przy mniejszych szkodach, ponieważ pozwala szybciej zakończyć postępowanie likwidacyjne.
Zalety kosztorysowej likwidacji szkody
Likwidacja szkody na podstawie kosztorysu posiada kilka ważnych zalet.
Najczęściej wskazuje się:
- szybszą wypłatę pieniędzy,
- ograniczenie formalności,
- brak konieczności przedstawiania faktur,
- możliwość samodzielnego wyboru warsztatu,
- większą elastyczność naprawy,
- swobodę dysponowania odszkodowaniem.
Dzięki temu klient może szybciej odzyskać środki finansowe i samodzielnie zdecydować o sposobie usunięcia szkody.
Ograniczenia i problemy praktyczne
Jednocześnie likwidacja szkody na podstawie kosztorysu często prowadzi do sporów dotyczących wysokości wyceny.
Najczęstsze problemy obejmują:
- zaniżone stawki robocizny,
- stosowanie amortyzacji części,
- wycenę zamienników zamiast części oryginalnych,
- nieuwzględnienie pełnego zakresu uszkodzeń,
- rozbieżności pomiędzy kosztorysem a realnymi cenami rynkowymi.
W praktyce oznacza to, że kosztorys przygotowany przez ubezpieczyciela może okazać się niższy niż rzeczywiste koszty naprawy.
Dlatego klient ma prawo:
- złożyć reklamację,
- przedstawić własny kosztorys,
- skorzystać z pomocy rzeczoznawcy,
- wystąpić do Rzecznika Finansowego,
- skierować sprawę do sądu.
Znaczenie dla klienta
Dla wielu klientów likwidacja szkody na podstawie kosztorysu jest wygodnym rozwiązaniem, ponieważ pozwala szybko uzyskać środki finansowe bez konieczności korzystania z warsztatów współpracujących z ubezpieczycielem.
Jednocześnie wymaga jednak ostrożności, ponieważ klient powinien sprawdzić:
- czy kosztorys obejmuje wszystkie uszkodzenia,
- czy zastosowano prawidłowe ceny części,
- czy nie obniżono sztucznie kosztów robocizny,
- czy wycena odpowiada realiom rynkowym.
W przeciwnym razie wypłacone świadczenie może nie wystarczyć na pełną naprawę szkody.
Przykład praktyczny
Pan Michał posiada polisę autocasco i zgłasza szkodę po kolizji parkingowej.
Ubezpieczyciel przeprowadza oględziny pojazdu oraz przygotowuje kosztorys naprawy obejmujący:
- wymianę zderzaka,
- lakierowanie błotnika,
- naprawę reflektora.
Wartość naprawy zostaje oszacowana na 9 500 zł i taka kwota trafia na konto klienta.
Następnie pan Michał samodzielnie wybiera warsztat i decyduje, czy naprawa zostanie wykonana przy użyciu części oryginalnych, czy tańszych zamienników.
Znaczenie dla rynku ubezpieczeniowego
Likwidacja szkody na podstawie kosztorysu ma duże znaczenie dla całego rynku ubezpieczeniowego, ponieważ:
- przyspiesza obsługę szkód,
- ogranicza koszty administracyjne,
- umożliwia standaryzację wycen,
- zmniejsza liczbę formalności,
- poprawia wydajność procesu likwidacyjnego.
Jednocześnie wymaga zachowania odpowiedniej równowagi pomiędzy interesem klienta a kontrolą kosztów po stronie zakładu ubezpieczeń.
Podsumowanie
Likwidacja szkody na podstawie kosztorysu to metoda rozliczania szkody, w której ubezpieczyciel wypłaca świadczenie wyliczone według własnej kalkulacji kosztów naprawy. Dzięki temu klient może samodzielnie zdecydować o sposobie usunięcia szkody oraz wyborze warsztatu.
W praktyce likwidacja szkody na podstawie kosztorysu pozwala szybciej uzyskać odszkodowanie i ogranicza formalności, jednak jednocześnie wymaga dokładnej analizy wyceny, ponieważ kosztorys nie zawsze odpowiada rzeczywistym kosztom przywrócenia mienia do stanu sprzed zdarzenia.
Więcej na temat pojęć związanych z ubezpieczeniami znajdziesz także na: https://subiektywnieoubezpieczeniach.blogspot.com/
Zobacz też: Kradzież z włamaniem